W artykule
400 lat Witowa - skąd pochodzi jubileusz i co opisuje monografia?
400 lat Witowa liczy się od 1606 r., gdy odnotowano osadę w górnym biegu Czarnego Dunajca, wówczas przysiółek Chochołowa. Jubileusz dotyczy więc historii wsi w gminie Kościelisko, a nie wieku Kościoła Matki Bożej Szkaplerznej, poświęconego dopiero 16 lipca 1912 r.
Witów leży u wylotu Doliny Chochołowskiej, na Podhalu. To miejsce, w którym historia miejscowości splata się z drogą przez dolinę, drewnianą architekturą, emigracją do Chicago i życiem parafii prowadzonym przez Towarzystwo Salezjańskie. Monografia „400 lat Witowa” porządkuje te wątki, a jubileuszowy obelisk przypomina, że pamięć o rodzinnej wsi trwała także poza Polską.
Skąd się wzięło 400 lat Witowa?
Jubileusz 400-lecia Witowa odnosi się do 1606 r., z którego pochodzi pierwsza wzmianka o osadzie nad Czarnym Dunajcem. Według lokalnej tradycji opisanej w pracy zbiorowej „400 lat Witowa”, była to wtedy osada związana z Chochołowem, nie samodzielna parafia ani miejscowość z dzisiejszym układem administracyjnym.
Rok 1606 - co oznacza pierwsza wzmianka o Witowie?
Rok 1606 oznacza najstarszy wskazany w lokalnych źródłach ślad osady w górnym biegu Czarnego Dunajca. Nie jest to data budowy kościoła, erygowania parafii ani moment nadania współczesnych granic wsi.
Takie daty bywają mylące, zwłaszcza gdy obok siebie pojawiają się historia wsi, dzieje kaplic i kolejne etapy organizacji kościelnej. Tutaj punkt wyjścia jest prosty: 1606 r. odnosi się do dziejów osady. Kościół Matki Bożej Szkaplerznej i samodzielna parafia mają własne, późniejsze daty.
- Rok 1606 - pierwsza wzmianka dotyczy osady w górnym biegu Czarnego Dunajca.
- Chochołów - Witów był wówczas jego przysiółkiem według lokalnego przekazu historycznego.
- Witów Podhale - jubileusz 400-lecia opisuje ciągłość miejscowości, nie wiek jednej świątyni.
- Kościół Matki Bożej Szkaplerznej - poświęcono go 16 lipca 1912 r., ponad trzy stulecia po pierwszej wzmiance.
- Samodzielna parafia - została erygowana 5 maja 1985 r. dekretem kard. Franciszka Macharskiego.
Pełniejszą chronologię miejscowości rozwija tekst historia Witowa od 1606 r.. Przy czytaniu lokalnych materiałów dobrze rozdzielać datę wspomnienia źródłowego od daty ważnego wydarzenia kościelnego.
Dlaczego Witów wiąże się ze Stanisławem Witowskim?
Stanisław Witowski był starostą nowotarskim około 1616-1624, a lokalne źródła wiążą nazwę wsi właśnie z jego nazwiskiem. W tym czasie planowano tu także miasto Zygmuntowo, lecz zamysł nie zmienił Witowa w ośrodek miejski.
To ważny detal, bo tłumaczy nazwę bez budowania legendy ponad to, co przekazują źródła. Historia miejscowości prowadzi od przysiółka Chochołowa, przez okres związany ze starostwem nowotarskim, aż po wieś znaną dziś z drewnianego kościoła, kaplic i szlaków Tatr Zachodnich.
- Stanisław Witowski - jego nazwisko wiąże się z pochodzeniem nazwy Witów.
- Lata około 1616-1624 - to okres sprawowania przez niego urzędu starosty nowotarskiego.
- Zygmuntowo - planowana nazwa miasta pokazuje dawną skalę ambicji osadniczych tego miejsca.
- Chochołów - dawny związek Witowa z tą miejscowością wyjaśnia określenie „przysiółek Chochołowa”.
Jedno można powiedzieć bez skrótu: jubileusz 400 lat Witowa opiera się na dziejach wsi od 1606 r., a nie na rocznicy konkretnego budynku.
Czym jest monografia „400 lat Witowa”?
Monografia „400 lat Witowa” to praca zbiorowa o historii Witowa, charakteryzująca się lokalnym zakresem, wielowątkową narracją i wykorzystaniem pamięci o wsi oraz parafii. Redakcję publikacji przypisuje się ks. Andrzejowi Maryniarczykowi SDB, a z jej ustaleń korzystała dawna strona parafialna archiwizowana w 2019 r.
Kto zredagował monografię Witowa?
Monografię „400 lat Witowa” zredagował ks. Andrzej Maryniarczyk SDB, przy czym publikacja ma charakter pracy zbiorowej. Nie należy przedstawiać jej jako książki napisanej wyłącznie przez jednego autora.
To rozróżnienie ma znaczenie bibliograficzne. W lokalnych monografiach teksty często powstają z udziałem kilku osób, dokumentów rodzinnych, zapisków i materiałów parafialnych. Bez sprawdzonego rekordu katalogowego nie ma podstaw, by podawać rok wydania, nazwę wydawcy, liczbę stron lub ISBN.
- Ks. Andrzej Maryniarczyk SDB - wskazywany jest jako redaktor pracy zbiorowej „400 lat Witowa”.
- Praca zbiorowa - oznacza publikację złożoną z wielu perspektyw i materiałów lokalnych.
- Dawna strona parafiawitow.pl - wykorzystywała monografię jako źródło opisu historii miejscowości.
- Katalog Biblioteki Narodowej - jest właściwym miejscem do sprawdzania danych bibliograficznych książki.
Monografia nie zastępuje oficjalnych komunikatów parafii, lecz pomaga zrozumieć tło: dlaczego świątynia stanęła właśnie tu, jak pamiętano o fundatorach i skąd wzięły się ważne dla Witowa daty.
Co opisuje monografia: cuszę, cesarza, sosręb i salezjanów?
Monografia opisuje między innymi dziewięć lat starań o zgodę władz austriackich na budowę kościoła oraz historię mieszkańca Witowa, który miał odebrać w Wiedniu akt erekcyjny, idąc pieszo w czarnej cusze. Przekaz mówi też o 200 koronach przesłanych przez cesarza Franciszka Józefa.
To opowieść lokalna, ale osadzona w konkretnych elementach budowy. Kościół zaprojektował inż. arch. Jan Tarczałowicz z Zakopanego. Pracami ciesielskimi kierował Michał Mrugała z Bystrego, a na sosrębie pozostawiono datę 1911. Taki detal pozwala czytać drewnianą świątynię nie jako dekorację, lecz jako zapis pracy ludzi.
- Dziewięć lat starań - tyle według lokalnego przekazu trwały zabiegi o zgodę na budowę kościoła.
- Czarna cusza - góralski strój pojawia się w opowieści o drodze mieszkańca Witowa do Wiednia.
- Franciszek Józef - cesarz miał przekazać na budowę 200 koron.
- Jan Tarczałowicz - architekt z Zakopanego przygotował projekt kościoła budowanego w latach 1910-1912.
- Michał Mrugała z Bystrego - kierował pracami ciesielskimi przy drewnianej świątyni.
- Sosręb z datą 1911 - materialny ślad etapu budowy zachowany w opowieści o kościele.
W XX wieku pojawiają się kolejne ważne postaci i wydarzenia: przybycie salezjanów 10 czerwca 1953 r., wspomnienie ks. Leona Musielaka oraz wizyty bp. Karola Wojtyły w 1961 i 1962 r. Osobny wątek tworzą filmy Juliena Bryana z 1937 r. w kościele w Witowie, które przypominają o zachowanym obrazie codzienności sprzed wojny.
Opis dziejów Witowa oparty na lokalnej monografii łączy pierwszą wzmiankę z 1606 r., historię budowy kościoła i pamięć o emigracji, zamiast sprowadzać wieś do jednej daty. Praca zbiorowa „400 lat Witowa”, red. ks. Andrzej Maryniarczyk SDB
Jak dawna strona parafii korzystała z monografii?
Dawna strona parafialna przywoływała monografię jako podstawę historycznego opisu Witowa i kościoła. Zarchiwizowane materiały zachowały wiele wątków, lecz archiwum internetowe nie zastępuje ani książki, ani bieżącej strony parafii.
Ten podział jest praktyczny. Informacje o historii można zestawiać z opracowaniem regionalnym, a aktualne sprawy religijne, godziny nabożeństw czy wydarzenia należy sprawdzać bezpośrednio na oficjalnej stronie Parafii Matki Bożej Szkaplerznej w Witowie.
- Internet Archive z 2019 r. - zachowuje dawną publikację historyczną serwisu parafialnego.
- Monografia Witowa - stanowi punkt odniesienia dla opisów lokalnej przeszłości.
- Oficjalna strona parafii - służy do sprawdzania aktualnych informacji duszpasterskich.
- Archiwalne fotografie - wymagają poszanowania praw autorskich przed ponowną publikacją.
Kto ufundował obelisk na 400-lecie Witowa?
Obelisk na 400-lecie Witowa ufundowało Koło Związku Podhalan nr 27 Witów w Chicago, skupiające około 100 rodzin witowskich emigrantów według archiwalnego opisu parafialnego. Fundacja obelisku pokazuje trwałą więź między Podhalem a polonijnym środowiskiem w Chicago.
Czym jest Koło Związku Podhalan nr 27 Witów w Chicago?
Koło Związku Podhalan nr 27 Witów w Chicago to polonijne środowisko związane z emigrantami z Witowa, odróżniane od ogólnego Związku Podhalan w Polsce. W archiwalnym opisie występuje jako wspólnota około stu rodzin.
W przypadku pamiątek jubileuszowych znaczenie ma nie tylko sam fundator, ale też kierunek tej pomocy. Koło wspierało materialne znaki pamięci o rodzinnej miejscowości i kościele, dzięki czemu historia emigracji z Podhala staje się widoczna w lokalnej przestrzeni.
- Koło nr 27 Witów w Chicago - zrzeszało według archiwalnego przekazu około 100 rodzin związanych z Witowem.
- Obelisk jubileuszowy - został ufundowany na 400-lecie Witowa przez środowisko polonijne.
- Emigracja z Podhala do Chicago - tworzy ważne tło dla historii fundacji i więzi rodzinnych.
- Witów - pozostawał dla członków koła punktem odniesienia mimo życia poza Polską.
Nie podaję daty odsłonięcia ani dokładnego miejsca obelisku, ponieważ dostępne materiały lokalne nie wskazują tych informacji w sposób pozwalający na rzetelne doprecyzowanie.
Jakie pamiątki ufundowano z daleka?
Koło Witów nr 27 w Chicago ufundowało również organy elektroniczne, poświęcone 17 lipca 1977 r. w kościele Matki Bożej Szkaplerznej. W lokalnej pamięci pojawia się także Krzyż Papieski na Polanie Siwej, ustawiony później na 20-lecie wizyty Jana Pawła II w Dolinie Chochołowskiej i Jarząbczej z 1983 r.
Nie są to identyczne fundacje ani jeden wspólny pomnik. Łączy je jednak sposób myślenia o miejscu: materialny znak ma przypominać o konkretnym wydarzeniu, wspólnocie albo więzi z rodzinną wsią.
- Organy elektroniczne - poświęcono 17 lipca 1977 r. w kościele w Witowie.
- Koło Witów nr 27 - archiwalny przekaz wskazuje je jako fundatora organów.
- Krzyż Papieski na Polanie Siwej - wiąże się z pamięcią o wizycie Jana Pawła II w 1983 r.
- Obelisk 400-lecia - przypomina o historii wsi liczonej od 1606 r.
Fundacje polonijne pokazują, że pamiątki jubileuszowe Witowa mają źródło zarówno w lokalnej pamięci, jak i w więzi emigrantów z Chicago.
Jubileusz Witowa a historia kościoła - jakie trzy daty trzeba rozróżnić?
Trzy kluczowe daty Witowa to 1606 r. dla pierwszej wzmianki o osadzie, 16 lipca 1912 r. dla poświęcenia kościoła oraz 5 maja 1985 r. dla erygowania samodzielnej parafii. Każda opisuje inne wydarzenie: dzieje wsi, historię budynku albo status wspólnoty parafialnej.
Czy 400 lat Witowa to rocznica kościoła?
Nie, 400 lat Witowa to rocznica miejscowości liczona od 1606 r., a nie rocznica kościoła. Kościół Matki Bożej Szkaplerznej został poświęcony 16 lipca 1912 r., co potwierdza opis obiektu na portalu Visit Małopolska.
To rozróżnienie ułatwia zwiedzanie. Kiedy patrzy się na drewnianą konstrukcję zrębową, pionowe deski, ciemny gont i wysoką wieżę, ogląda się świątynię z początku XX wieku. Kiedy mówi się o jubileuszu 400-lecia, mówi się o starszej historii osady.
| Data | Wydarzenie | Znaczenie | Źródło |
|---|---|---|---|
| 1606 | Pierwsza wzmianka o osadzie | Punkt wyjścia historii Witowa | „400 lat Witowa” |
| 16.07.1912 | Poświęcenie kościoła MB Szkaplerznej | Rocznica świątyni | Visit Małopolska, 2026 |
| 05.05.1985 | Erekcja samodzielnej parafii | Rocznica organizacji parafialnej | Archiwalny opis historii parafii |
- 1606 r. - dotyczy historii osady i podstawy jubileuszu Witowa.
- 1912 r. - dotyczy poświęcenia drewnianego kościoła Matki Bożej Szkaplerznej.
- 1985 r. - dotyczy erygowania samodzielnej parafii.
- 1966 r. - oznacza wcześniejsze ustanowienie wikariatu parafii Chochołów w Witowie.
Szerszy opis przemiany wspólnoty kościelnej prowadzi tekst wikariat 1966 i parafia 1985. Dzięki temu łatwiej nie mieszać jubileuszu wsi z rocznicą parafii.
Jak architektura kościoła pomaga odczytać datę 1912?
Datę 1912 pomaga odczytać zestaw cech budowli: drewniana konstrukcja zrębowa, pionowe deski, podcienie nawiązujące do dawnych sobót, ciemny gont i smukła wieżyczka. Te elementy opisuje Visit Małopolska przy kościele poświęconym 16 lipca 1912 r.
W środku znajduje się neogotycki ołtarz główny z pracowni Ferdynanda Prinotha w St. Ulrich w Tyrolu. Witraże pochodzą z 1937 r., a wystrój wnętrza z lat 80. XX wieku wiąże się z zakopiańskim rzeźbiarzem Michałem Gąsienicą-Szostakiem. Historia budynku jest więc warstwowa.
- Konstrukcja zrębowa - określa technikę wykonania drewnianych ścian kościoła.
- Podcienie - nawiązują do dawnych sobót znanych z architektury drewnianej.
- Ołtarz główny - powstał w pracowni Ferdynanda Prinotha w St. Ulrich w Tyrolu.
- Witraże z 1937 r. - pokazują późniejszy etap wyposażania świątyni.
Opis formy budynku rozwija materiał o podcieniach kościoła nawiązujących do sobót.
Kościół Matki Boskiej Szkaplerznej w Witowie został poświęcony 16 lipca 1912 r.; jego drewniana konstrukcja i podcienia są ważnymi elementami opisu obiektu. Małopolska Organizacja Turystyczna, Visit Małopolska, 2026
Gdzie szukać monografii „400 lat Witowa”?
Monografii „400 lat Witowa” należy szukać najpierw w katalogu Biblioteki Narodowej, wpisując tytuł i nazwisko redaktora: „400 lat Witowa” oraz „Andrzej Maryniarczyk”. Następny krok to katalogi bibliotek gminnych i powiatowych na Podhalu, gdzie lokalne publikacje często trafiają do zbiorów regionalnych.
Jak sprawdzić dostępność monografii w katalogu?
Najpierw wyszukaj tytuł w katalogu centralnym Biblioteki Narodowej, potem porównaj opis z nazwiskiem ks. Andrzeja Maryniarczyka SDB. Dopiero rekord bibliograficzny pozwala pewnie ustalić dane wydawnicze i lokalizację egzemplarza.
Nie każda biblioteka wypożycza regionalia do domu. Część książek udostępnia się wyłącznie na miejscu, zwłaszcza jeśli egzemplarz pochodzi ze zbiorów regionalnych albo ma charakter archiwalny.
- Wpisz w katalogu Biblioteki Narodowej tytuł „400 lat Witowa” bez dopowiadania roku wydania.
- Dodaj nazwisko „Maryniarczyk”, aby odróżnić publikację od innych materiałów o Witowie.
- Sprawdź bibliotekę posiadającą egzemplarz oraz zasady udostępniania jej zbiorów.
- Zapytaj bibliotekę gminną lub powiatową na Podhalu o dział regionalny i możliwość sprowadzenia książki.
- Jeśli natrafisz na ogłoszenie sprzedaży, porównaj opis z rekordem katalogowym przed zakupem.
Dlaczego nie publikować zdjęć z monografii bez zgody?
Zdjęć i skanów z monografii nie należy publikować bez ustalenia praw autorskich, nawet gdy przedstawiają znane miejsca Witowa. Sam dostęp do książki lub fotografii nie oznacza prawa do ich dalszego kopiowania w serwisie.
Do własnego czytania publikacja może być znakomitym punktem wyjścia. W internecie bezpieczniej korzystać z materiałów udostępnionych na jasnej licencji, takich jak wybrane fotografie Wikimedia Commons, zawsze z podaniem autora i licencji.
- Monografia drukowana - może zawierać fotografie objęte prawem autorskim.
- Rekord biblioteczny - potwierdza istnienie publikacji, ale nie przekazuje praw do reprodukcji.
- Wikimedia Commons - pozwala znaleźć materiały z oznaczoną licencją i autorstwem.
- Archiwalne zrzuty stron - pomagają badać historię publikacji, lecz nie przenoszą praw do zdjęć.
Jak zwiedzać Witów śladami monografii?
Zwiedzanie śladami monografii najlepiej zacząć od kościoła Matki Bożej Szkaplerznej w Witowie, następnie spojrzeć na Płazówkę z kaplicą św. Anny z 1881 r., a trasę domknąć Doliną Chochołowską i kaplicą św. Jana Chrzciciela. To trzy miejsca, które pokazują różne warstwy lokalnej historii i religijności.
Jak ułożyć trasę kościół - Płazówka - Dolina Chochołowska?
Zacznij od kościoła przy Witów 178B, potem zaplanuj dojście lub dojazd w stronę Płazówki, a wyjazd do Doliny Chochołowskiej potraktuj jako osobny etap dnia. Ta kolejność pozwala przejść od historii parafialnej do kaplic związanych z krajobrazem i drogą w Tatry.
Kościół daje najwięcej punktów odniesienia do monografii: budowę z lat 1910-1912, datę 1911 na sosrębie, poświęcenie w święto Matki Bożej Szkaplerznej oraz późniejsze fundacje. Płazówka prowadzi do kaplicy św. Anny, a Dolina Chochołowska do kaplicy św. Jana Chrzciciela.
- Kościół Matki Bożej Szkaplerznej - obejrzyj bryłę, podcienie, wieżę i drewnianą dzwonnicę z zewnątrz.
- Wnętrze kościoła - zwróć uwagę na neogotycki ołtarz i witraże z 1937 r., jeśli świątynia jest dostępna.
- Płazówka - zobacz kaplicę św. Anny z 1881 r. oraz krajobraz stoku nad Witowem.
- Dolina Chochołowska - zaplanuj osobno dojście do kaplicy św. Jana Chrzciciela na Polanie Chochołowskiej.
- Źródła lokalne - po powrocie porównaj swoje obserwacje z opisem monografii i informacji turystycznych.
Przy planowaniu nabożeństw, otwarcia kościoła lub dostępu do kaplic sprawdzaj bieżące komunikaty na oficjalnej stronie parafii. Informacje organizacyjne zmieniają się częściej niż opis historii.
Co obejrzeć przy kościele bez szukania legend?
Przy kościele najlepiej szukać rzeczy opisanych przez źródła: pionowych desek, ciemnego gontu, smukłej wieżyczki, podcieni i schodów prowadzących do wejścia. Takie oglądanie pozwala odróżnić udokumentowane elementy architektury od opowieści dopowiadanych bez źródła.
Z perspektywy osoby, która od dzieciństwa chodzi po Tatrach Zachodnich i opisuje drewniane kościoły Podhala, szczególnie dobrze zapada w pamięć kontrast jasnego drewna, czarnego gontu i zielonej patyny wieżyczek. Nie trzeba jednak dopowiadać historii, której nie potwierdzają lokalne przekazy.
- Jasne deski elewacji - tworzą charakterystyczny rytm zewnętrznych ścian kościoła.
- Czarny gont - wyróżnia dach świątyni na tle smreków i zabudowy Witowa.
- Podcienie - odsyłają do form dawnych sobót przy drewnianych kościołach.
- Parking przy kościele - według Visit Małopolska jest bezpłatny.
- Płot żerdziowy i smreki - tworzą rozpoznawalne otoczenie świątyni widoczne na fotografiach.
Historię kaplic i obchodów porządkuje także tekst trzy odpusty w Witowie: dolina, wieś i polana. To dobry kontekst do zrozumienia, że religijny krajobraz Witowa nie kończy się na jednym kościele.
Najczęściej zadawane pytania
Od kiedy liczy się historię Witowa?
Historię Witowa liczy się od 1606 r., ponieważ z tego roku pochodzi pierwsza wzmianka o osadzie w górnym biegu Czarnego Dunajca. Według lokalnej tradycji osada była wtedy przysiółkiem Chochołowa. Data nie oznacza wieku obecnego kościoła.
Ile lat ma kościół Matki Bożej Szkaplerznej w Witowie?
Kościół poświęcono 16 lipca 1912 r., więc jego wiek należy liczyć od tej daty, a nie od 1606 r. Budowa trwała w latach 1910-1912. Informację o poświęceniu podaje Visit Małopolska.
Gdzie wypożyczyć monografię Witowa?
Najpierw sprawdź katalog Biblioteki Narodowej pod hasłami „400 lat Witowa” i „Andrzej Maryniarczyk”. Następnie zapytaj biblioteki gminne oraz powiatowe na Podhalu o zbiory regionalne. Dostępność egzemplarzy może się zmieniać.
Czy monografia „400 lat Witowa” ma jednego autora?
Nie, jest to praca zbiorowa redagowana przez ks. Andrzeja Maryniarczyka SDB. Taki zapis oddaje charakter publikacji i nie przypisuje całej książki jednej osobie. Dane wydawnicze najlepiej sprawdzić w rekordzie bibliotecznym.
Jakie znaczenie ma Chicago dla historii Witowa?
Koło Związku Podhalan nr 27 Witów w Chicago skupiało według archiwalnego przekazu około 100 rodzin związanych z Witowem. Ufundowało obelisk jubileuszowy oraz organy elektroniczne poświęcone w 1977 r. To przykład silnej więzi emigrantów z rodzinną miejscowością.
Czy w Witowie można zobaczyć kaplicę św. Anny?
Tak, kaplica św. Anny znajduje się na Płazówce i według lokalnych materiałów pochodzi z 1881 r. Jest jednym z ważnych punktów historycznego krajobrazu Witowa. Przed wyjazdem sprawdź aktualne warunki dojścia i informacje organizacyjne.
Czy Dolina Chochołowska należy do historii parafii Witów?
Tak, teren parafii obejmował Dolinę Chochołowską do potoku Siwa Woda wraz z kaplicą św. Jana Chrzciciela, schroniskiem PTTK i leśniczówką według archiwalnego opisu dekretu z 1985 r. Dolina pozostaje ważnym elementem lokalnej pamięci religijnej i turystycznej.
Zofia Chowaniec - pochodzi z Nowego Targu, od dzieciństwa chodzi po Tatrach Zachodnich, a od kilkunastu lat opisuje drewniane kościoły i kaplice Podhala.
Aktualizacja: październik 2026
Źródła i literatura
Poniższe źródła pomagają odróżnić informacje historyczne od aktualnych komunikatów organizacyjnych i danych turystycznych.
Jak korzystać ze źródeł o Witowie?
Źródła archiwalne służą przede wszystkim do opisu historii, natomiast bieżące informacje o parafii należy sprawdzać w oficjalnych komunikatach. Dane bibliograficzne monografii wymagają weryfikacji w katalogu bibliotecznym.
- Archidiecezja Krakowska - karta parafii Witów, Matki Bożej Szkaplerznej, dostęp do karty z informacjami aktualizowanymi w 2022 r.
- Małopolska Organizacja Turystyczna - Kościół Matki Boskiej Szkaplerznej w Witowie, opis architektury i daty poświęcenia kościoła.
- Parafia Matki Bożej Szkaplerznej w Witowie - oficjalna strona, bieżące komunikaty parafialne.
- Biblioteka Narodowa - katalogi, wyszukiwanie publikacji „400 lat Witowa” i danych bibliograficznych.
- „400 lat Witowa”, praca zbiorowa pod redakcją ks. Andrzeja Maryniarczyka SDB, lokalna monografia przywoływana przez dawną stronę parafialną.
Fot. Cybularny, CC0, Wikimedia Commons




