Paszteciki wigilijne z kapustą i grzybami - przepis

Spisała: Zofia Chowaniec · poprawiono 28.10.2026

W artykule

Czym są paszteciki wigilijne?

Paszteciki z kapustą i grzybami to małe wypieki z ciasta drożdżowego z postnym farszem z kapusty kiszonej, suszonych grzybów i cebuli. Na Wigilię Bożego Narodzenia podaje się je do czerwonego barszczu. Z 500 g mąki wychodzi ok. 30-40 sztuk. Piecze się je ok. 20-25 minut w 180°C i można je zrobić 1-2 dni wcześniej.

Ten przepis to wersja domowa. Nie odtwarza żadnej receptury z Witowa ani z Podhala. Opisuje sposób przygotowania znany z polskich kuchni w wielu regionach. Jeśli robisz już pierogi z kapustą i grzybami na Wigilię, wystarczy podwoić farsz i część zużyć na paszteciki.

Paszteciki do barszczu: skąd ten duet na Wigilii?

Barszcz czerwony z wypiekiem albo z uszkami to jedno z najczęstszych połączeń na polskim stole wigilijnym. Pasztecik zastępuje chleb i dodaje sycącej części do lekkiej, kwaśnej zupy. Zygmunt Gloger w „Encyklopedii staropolskiej ilustrowanej” (1900-1903) opisuje wieczerzę wigilijną jako postną i bardzo różną w zależności od domu i regionu. Nie było jednego obowiązkowego menu. Gdy przeglądam w Polonie dawne książki kucharskie, w tym „365 obiadów za pięć złotych” Lucyny Ćwierczakiewiczowej (wyd. I 1860), widzę tę samą różnorodność: barszcz występuje w wielu odmianach i z różnymi dodatkami.

W praktyce paszteciki wybiera się z kilku powodów:

• Piecze się je partiami, 1-2 dni przed Wigilią, więc 24 grudnia odpada lepienie uszek.
• Jeden farsz z kapusty i grzybów wystarcza na paszteciki, pierogi i uszka naraz.
• Pasztecik da się zjeść w ręku, z kubkiem barszczu, także po wieczerzy.
• Upieczone paszteciki dobrze znoszą mrożenie, a ugotowane uszka znoszą je gorzej.
• Wersję wegańską łatwo zrobić bez zmiany techniki formowania.

Czym paszteciki różnią się od kulebiaka i pierogów?

Paszteciki to wiele małych, pieczonych porcji. Kulebiak z kapustą i grzybami to jeden duży wypiek krojony w plastry. Pierogi robi się z ciasta gotowanego, nie pieczonego. Paszteciki wigilijne nie mają też nic wspólnego z pasztecikiem szczecińskim, który jest smażony w głębokim tłuszczu i ma najczęściej farsz mięsny.

Potrawa	Ciasto	Obróbka	Porcja	Do czego
Paszteciki wigilijne	drożdżowe, krucho-drożdżowe lub francuskie	pieczenie, ok. 180°C	małe kawałki, 3-4 cm	barszcz czerwony
Kulebiak	drożdżowe	pieczenie w całości	jeden duży wypiek	barszcz lub osobne danie
Pierogi	wodne lub z dodatkiem tłuszczu	gotowanie, potem często okraszanie	pojedyncze pierogi	osobne danie
Uszka	wodne, cienkie	gotowanie	bardzo małe	barszcz czerwony

Post i wstrzemięźliwość: co mówi Katechizm?

W farszu nie ma mięsa, więc paszteciki pasują do bezmięsnej wieczerzy. Trzeba jednak oddzielić prawo Kościoła od zwyczaju. Katechizm Kościoła Katolickiego wymienia zachowywanie postu i wstrzemięźliwości wśród przykazań kościelnych. Kodeks Prawa Kanonicznego określa, że wstrzemięźliwość dotyczy pokarmów mięsnych.

Przykazania kościelne obejmują obowiązek zachowywania w wyznaczone dni postu i wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych, co daje wiernym czas ascezy i pokuty (parafraza). Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 2043, wyd. polskie Pallottinum, 1994

Bezmięsna wieczerza wigilijna jest w Polsce przede wszystkim mocnym zwyczajem. Kościół nie ustala wigilijnego menu. Zasady obowiązujące w danym roku ogłasza Konferencja Episkopatu Polski, a informacje na ten temat podaje też twoja parafia. Ciekawostki o tym, jak takie zwyczaje przetrwały w domach, znajdziesz w tekście polskie zwyczaje, które przetrwały.

Paszteciki z kapustą i grzybami: składniki

Na ok. 30-40 pasztecików potrzebujesz 500 g mąki pszennej, 25 g świeżych drożdży, ok. 250 ml ciepłego mleka, 1-2 jajek i 50-80 g masła. Na farsz idzie ok. 500 g kapusty kiszonej, 20-30 g suszonych grzybów i 1-2 cebule. Te proporcje sprawdzają się przy cieście drożdżowym i rulonie krojonym na kawałki 3-4 cm.

Składniki na ciasto (ok. 30-40 sztuk)

Składnik	Ilość	Uwagi
Mąka pszenna (typ 450-550)	ok. 500 g + odrobina do podsypania	najlepiej przesiana
Drożdże świeże	25 g	albo 7 g suszonych
Mleko lub woda	ok. 250 ml	ciepłe, nie gorące
Jajka	1-2 szt.	plus 1 jajko do smarowania
Masło lub olej	50-80 g	dodawane na końcu wyrabiania
Cukier	1 łyżeczka	do zaczynu
Sól	ok. 1 łyżeczki	dodawana do mąki, nie do drożdży

Składniki na farsz

• Kapusta kiszona: ok. 500 g. Jeśli jest bardzo kwaśna, przepłucz ją raz zimną wodą.
• Suszone grzyby: 20-30 g. Najwięcej aromatu dają borowik szlachetny i podgrzybki.
• Cebula: 1-2 sztuki, posiekane drobno i zeszklone na oleju.
• Olej roślinny: 2-3 łyżki, do cebuli i do podsmażenia gotowego farszu.
• Przyprawy: pieprz, sól i suszony majeranek. Doprawiaj wyraźniej niż do pierogów.
• Opcjonalnie: 200-250 g pieczarek jako tańszy dodatek, który zwiększa objętość farszu.

Do posmarowania wystarczy jedno roztrzepane jajko. W wersji wegańskiej użyj 3 łyżek mleka roślinnego z łyżeczką oleju.

Czy na paszteciki można użyć suszonych drożdży?

Tak. 7 g drożdży suszonych zastępuje 25 g świeżych na 500 g mąki. Najczęściej wsypuje się je prosto do mąki, bez zaczynu, a ciepły płyn dolewa się później. Zawsze sprawdź instrukcję na opakowaniu, bo niektóre drożdże suszone producent każe najpierw rozpuścić w płynie.

Jak zrobić miękkie ciasto na paszteciki?

Miękkie ciasto na paszteciki wychodzi z ciasta drożdżowego: 500 g mąki, 25 g świeżych drożdży, ok. 250 ml ciepłego mleka, jajko i 50-80 g tłuszczu dodanego na końcu. Wyrabiaj je ok. 10 minut. Potem ma wyrosnąć do podwojenia objętości, a po uformowaniu jeszcze raz, krótko. Twarde ciasto najczęściej wynika z nadmiaru mąki podsypywanej przy wałkowaniu.

Zaczyn, wyrabianie i wyrastanie ciasta

Zaczyn to rozczyn drożdży z cukrem, kilkoma łyżkami ciepłego płynu i łyżką mąki. Pokazuje, czy drożdże są żywe, zanim połączysz resztę składników. Później przychodzi kolej na wyrabianie i wyrastanie:

1. Rozkrusz 25 g drożdży, dodaj łyżeczkę cukru, ok. 50 ml ciepłego mleka i łyżkę mąki. Odstaw na 10-15 minut, aż zaczyn się spieni.
2. Do miski wsyp 500 g mąki i sól. Dodaj zaczyn, jajko i resztę ciepłego mleka.
3. Wyrabiaj ciasto ok. 10 minut ręcznie albo 5-7 minut robotem, aż będzie gładkie i zacznie odchodzić od miski.
4. Pod koniec dodaj roztopione i przestudzone masło albo olej. Wyrabiaj, aż ciasto całkowicie je wchłonie.
5. Przykryj miskę ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce bez przeciągów.
6. Po wyrośnięciu krótko odgazuj ciasto i od razu przejdź do formowania.

Tłuszcz dodany na końcu nie przeszkadza w budowaniu glutenu na początku wyrabiania. Dzięki temu miąższ jest bardziej miękki i elastyczny.

Jak długo ciasto drożdżowe na paszteciki ma rosnąć?

Pierwsze wyrastanie trwa zwykle 1-1,5 godziny, do podwojenia objętości. Drugie, już po uformowaniu, trwa ok. 15-20 minut na blasze. W chłodnej kuchni, poniżej 20°C, ciasto rośnie dłużej. Lepiej oceniać je po objętości niż po zegarku.

Ciasto drożdżowe, krucho-drożdżowe i szybkie: porównanie

Ciasto krucho-drożdżowe to ciasto drożdżowe z większą ilością tłuszczu, często z dodatkiem śmietany. Łatwiej się wałkuje i daje bardziej kruchy wypiek. Nie należy go mylić z ciastem kruchym ani z francuskim. Wersja szybka na jogurcie lub śmietanie z proszkiem do pieczenia w ogóle nie potrzebuje wyrastania.

Rodzaj ciasta	Struktura po upieczeniu	Czas przygotowania	Trudność	Przechowywanie
Drożdżowe	miękkie, puszyste	ok. 2-2,5 h z wyrastaniem	średnia	dobrze znosi 1-2 dni i mrożenie
Krucho-drożdżowe	delikatne, lekko kruche	ok. 1,5-2 h	łatwiejsze wałkowanie	dobrze znosi 1-2 dni
Szybkie (jogurt, śmietana)	zwarte, lekko kruche	ok. 45-60 min	łatwa	najlepsze w dniu pieczenia
Francuskie gotowe	chrupiące, listkowe	ok. 30-40 min	najłatwiejsza	szybko traci chrupkość

Czy ciasto francuskie nadaje się na paszteciki?

Tak. Ciasto francuskie to najszybsza wersja pasztecików z kapustą i grzybami, bo nie trzeba czekać na wyrastanie. Daje jednak wypiek chrupiący i listkowy, a nie miękki jak ciasto drożdżowe. Najlepiej smakuje w dniu pieczenia. Po odgrzaniu traci chrupkość szybciej niż wersja drożdżowa.

Czym różnią się paszteciki z ciasta francuskiego od drożdżowych?

Różnią się strukturą i tym, jak znoszą czas. Drożdżowy pasztecik po dniu jest dalej miękki. Francuski po dniu mięknie i robi się lekko gumowaty. Przy gotowym cieście zwróć uwagę na kilka rzeczy:

• Skład: na etykiecie zobaczysz, czy ciasto jest na maśle, czy na margarynie lub tłuszczach roślinnych.
• Wersja wegańska: ciasto na tłuszczu roślinnym często nie ma składników odzwierzęcych, ale potwierdzi to dopiero etykieta.
• Temperatura: ciasto francuskie piecze się zwykle wyżej niż drożdżowe, według instrukcji producenta, aż się zezłoci.
• Rozmrażanie: zimne, ale elastyczne ciasto łatwiej zwinąć bez pęknięć niż ciasto prosto z zamrażarki.
• Farsz: musi być jeszcze bardziej suchy, bo cienkie warstwy szybko nasiąkają.

Paszteciki w cieście francuskim z kapustą i pieczarkami: szybki wariant

Na jeden płat gotowego ciasta (ok. 275 g) potrzeba ok. 250-300 g farszu z kapusty i podsmażonych pieczarek. Ułóż farsz wzdłuż dłuższego boku, zwiń, pokrój na kawałki 3-4 cm i posmaruj jajkiem. Z jednego płatu wychodzi ok. 12-15 pasztecików. Tę wersję warto upiec w dniu Wigilii, bo się nie nadaje do robienia z wyprzedzeniem.

Farsz z kapusty i grzybów do pasztecików

Farsz z kapusty i grzybów do pasztecików ma być suchy, drobny i mocno doprawiony. Kapustę gotuje się z namoczonymi grzybami do miękkości, odparowuje, mieli albo siecze i łączy z zeszkloną cebulą. Przed formowaniem musi całkiem wystygnąć. Pełną bazę z proporcjami i wersjami regionalnymi opisuje tekst kapusta z grzybami: przepis bazowy. Tu znajdziesz tylko to, co zmienia się przy pasztecikach.

1. Namocz 20-30 g suszonych grzybów w ok. 300 ml wody na kilka godzin albo na noc.
2. Ugotuj grzyby w tej samej wodzie do miękkości, ok. 20-30 minut. Wyjmij je i drobno posiekaj.
3. Kapustę kiszoną gotuj w wywarze z grzybów ok. 30-40 minut, aż zmięknie.
4. Odcedź kapustę, odciśnij ją i odparuj na suchej patelni, aż przestanie wydzielać wodę.
5. Zmiel kapustę z grzybami albo posiekaj ją bardzo drobno nożem.
6. Dodaj zeszkloną cebulę, pieprz, majeranek i sól. Podsmaż całość jeszcze 3-5 minut.
7. Wyłóż farsz na płaski talerz i wystudź do temperatury pokojowej.

Dlaczego farsz do pasztecików musi być suchy?

Mokry farsz oddaje parę w trakcie pieczenia. Rozmiękcza ciasto od środka i rozkleja łączenia. Ciasto drożdżowe tonuje też smak, dlatego farsz doprawia się mocniej niż do pierogów. Ciepły farsz rozgrzewa ciasto, które zaczyna rosnąć za wcześnie i rwie się przy zwijaniu.

Wersja z pieczarkami: szybsza i tańsza

Pieczarki kroi się w drobną kostkę i smaży na suchej albo lekko natłuszczonej patelni, aż odparuje cała woda. Trwa to zwykle 10-15 minut. Dopiero wtedy łączy się je z kapustą. Dobra proporcja to 200-250 g pieczarek na 500 g kapusty i co najmniej 10 g suszonych grzybów dla aromatu. Jeśli w kuchni zostanie kapusta, sięgnij po przepis na kapustę z grochem na Wigilię.

Czy farsz można przygotować dzień wcześniej?

Tak. Farsz przygotowany dzień wcześniej i trzymany w lodówce w zamkniętym pojemniku jest nawet łatwiejszy w pracy, bo jest zimny i zwarty. Przed formowaniem wymieszaj go i sprawdź, czy nie puścił soku. Jeśli puścił, odparuj go krótko na patelni i znów wystudź.

Formowanie i pieczenie pasztecików krok po kroku

Paszteciki formuje się najczęściej z rulonu. Ciasto rozwałkowane na ok. 3-4 mm zwija się z wałkiem farszu, kroi skośnie na kawałki 3-4 cm i układa łączeniem do dołu. Po 15-20 minutach wyrastania i posmarowaniu jajkiem piecze się je zwykle w 180°C przez 20-25 minut, do złotego koloru. Czas zależy od piekarnika.

Rulon czy rożek: jak zwijać paszteciki?

Rulon jest szybszy, a rożki i półksiężyce ładniej wyglądają na półmisku. Najpierw rulon:

1. Podziel ciasto na 3-4 części i rozwałkuj każdą w prostokąt grubości ok. 3-4 mm. Mąki podsypuj jak najmniej.
2. Wzdłuż dłuższego brzegu ułóż wałek farszu o średnicy ok. 2-3 cm.
3. Zwiń ciasto tak, żeby farsz owinął się 1,5-2 razy. Nadmiar ciasta odetnij.
4. Posmaruj brzeg odrobiną wody albo jajka i dociśnij łączenie palcami.
5. Pokrój rulon skośnie na kawałki 3-4 cm ostrym nożem, jednym ruchem, bez piłowania.
6. Ułóż paszteciki na blasze z papierem łączeniem do dołu, w odstępach ok. 2-3 cm.

Rożki robi się z krążków o średnicy 7-8 cm. Na środek kładzie się łyżeczkę farszu, składa krążek na pół i dokładnie skleja brzegi. Półksiężyc można dodatkowo zamknąć widelcem.

Zwijanie rulonu i skośne krojenie łatwiej zrozumieć na filmie, ale w tym tekście nie polecam żadnego konkretnego nagrania. Szukaj materiałów wydawców kulinarnych z własną redakcją.

W jakiej temperaturze piec paszteciki?

Paszteciki z ciasta drożdżowego piecze się zwykle w 180°C (góra-dół) przez ok. 20-25 minut, a z termoobiegiem w ok. 170°C. Kolor mówi więcej niż minutnik. Wyjmij blachę, gdy wierzch jest złoty, a spód rumiany. Ciasto francuskie zwykle wymaga wyższej temperatury, zgodnie z instrukcją producenta. Każdy piekarnik grzeje trochę inaczej, więc pierwszą blachę traktuj jako próbną.

Wersja wegańska i z Thermomiksem

Wersja wegańska różni się tylko składnikami. Technika formowania zostaje taka sama. Thermomix i robot planetarny pomagają w dwóch etapach: przy wyrabianiu ciasta i przy mieleniu farszu.

• Ciasto wegańskie zagniata się na wodzie albo mleku roślinnym, z 60-80 ml oleju zamiast masła i bez jajka.
• Do smarowania używa się mleka roślinnego z łyżeczką oleju. Paszteciki wyjdą mniej błyszczące, ale równie miękkie.
• W Thermomiksie ciasto wyrabia się w trybie do ciasta. Czasy i prędkości podaje instrukcja urządzenia.
• Farsz rozdrabnia się w urządzeniu krótkimi impulsami, żeby nie zrobić z niego pasty.
• W robocie planetarnym ciasto wyrabia się hakiem ok. 5-7 minut na niskich obrotach.

Ile dni wcześniej można zrobić paszteciki?

Paszteciki drożdżowe z kapustą i grzybami można upiec 1-2 dni przed Wigilią i trzymać szczelnie zamknięte w chłodzie. USDA FSIS zaleca ogólnie, żeby ugotowane i upieczone potrawy przechowywane w lodówce zjeść w ciągu 3-4 dni. Na dłużej upieczone i wystudzone paszteciki można zamrozić, a przed podaniem odświeżyć w piekarniku.

Resztki ugotowanych potraw należy schłodzić w ciągu 2 godzin od przygotowania i zużyć w ciągu 3-4 dni przechowywania w lodówce albo zamrozić (parafraza zaleceń). USDA Food Safety and Inspection Service, „Leftovers and Food Safety”, 2020

Mrożenie i odświeżanie pasztecików

Upieczone i całkiem wystudzone paszteciki dobrze się mrożą. Nieupieczone paszteciki z ciasta drożdżowego znoszą mrożenie gorzej, bo drożdże słabną, a ciasto po rozmrożeniu rośnie nierówno. Mróź je tak:

• Studź paszteciki na kratce, żeby spody nie zaparowały.
• Rozłóż je na tacy w jednej warstwie i zamroź na ok. 1-2 godziny, żeby się nie posklejały.
• Przełóż je do woreczka albo pojemnika i opisz datą.
• Rozmrażaj je w lodówce przez noc albo odgrzewaj prosto z zamrażarki, wtedy dłużej.
• Paszteciki z ciasta francuskiego lepiej upiec świeże, bo po rozmrożeniu wyraźnie tracą chrupkość.

Jak odświeżyć paszteciki przed podaniem?

Wstaw paszteciki do piekarnika nagrzanego do ok. 160-170°C na 8-10 minut. Mrożone potrzebują ok. 15 minut. Mikrofalówka szybko je podgrzewa, ale ciasto robi się gumowate. Na ostatnie minuty podgrzewania możesz przykryć paszteciki folią, jeśli zaczynają ciemnieć.

Grzyby z pewnego źródła: zalecenia sanitarne

Do farszu używaj wyłącznie grzybów z handlu, z etykietą, albo grzybów ocenionych przez grzyboznawcę w stacji sanitarno-epidemiologicznej. Główny Inspektorat Sanitarny co roku przypomina o tym w komunikatach na gov.pl. Aktualny komunikat i adresy punktów grzyboznawczych znajdziesz na stronie GIS i swojej stacji sanepidu. Nie rozpoznawaj grzybów samodzielnie, jeśli nie masz pewności. Treść nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przy niepokojących objawach po zjedzeniu grzybów skontaktuj się z lekarzem, a w nagłym przypadku dzwoń pod 112.

Błędy przy pasztecikach i jak ich uniknąć

Większość nieudanych pasztecików ma jedną z pięciu przyczyn: mokry farsz, za gorący płyn w zaczynie, za długie pieczenie, zbyt grube ciasto albo pominięte drugie wyrastanie. Każdy z tych błędów łatwo rozpoznać po wyglądzie wypieku i każdemu da się zapobiec przy następnej blasze.

• Mokry farsz rozmiękcza ciasto od środka i rozkleja łączenia. Odparuj go na patelni i wystudź.
• Zbyt gorący płyn w zaczynie, powyżej ok. 40°C, zabija drożdże. Płyn ma być ciepły jak skóra dłoni.
• Za długie pieczenie wysusza paszteciki. Wyjmij je, gdy są złote, a nie brązowe.
• Grube ciasto przy cienkiej warstwie farszu daje mączny pasztecik. Wałkuj na 3-4 mm.
• Bez drugiego wyrastania ciasto jest zbite. Daj pasztecikom 15-20 minut na blasze.
• Nadmiar mąki przy wałkowaniu robi ciasto twardym. Podsypuj ją cienko albo wałkuj na lekko natłuszczonym blacie.

Dlaczego paszteciki pękają w piekarniku?

Paszteciki pękają zwykle z trzech powodów. Łączenie nie było dociśnięte albo leżało na górze. Farsz był mokry i para rozsadziła ciasto. Ciasto za długo rosło przed pieczeniem i przerosło. Układaj je łączeniem do dołu, sklejaj brzeg wodą albo jajkiem i piecz od razu po drugim, krótkim wyrastaniu.

Dlaczego paszteciki są zbite?

Zbite paszteciki to najczęściej skutek słabych drożdży, zimnego miejsca do wyrastania albo pominiętego drugiego wyrastania. Winne bywa też za krótkie wyrabianie, poniżej 8-10 minut. Ciasto nie zbudowało wtedy struktury, która zatrzymałaby gazy. Zanim pomyślisz o zmianie przepisu, sprawdź datę ważności drożdży.

Najczęściej zadawane pytania

Co dodać do farszu kapusty z grzybami?

Podstawą jest zeszklona cebula, pieprz i majeranek. Głębszy smak da odrobina wywaru z grzybów, odparowana do sucha razem z kapustą. Możesz dodać podsmażone pieczarki albo łyżkę oleju lnianego po wystudzeniu. Farsz ma jednak zostać suchy i drobny.

Jakie grzyby najlepiej dać do pasztecików?

Najmocniejszy aromat dają suszone borowiki i podgrzybki. Wystarczy ich 20-30 g na pół kilograma kapusty. Pieczarki są tańszym uzupełnieniem, ale same nie dadzą typowego wigilijnego zapachu. Kupuj grzyby suszone z etykietą i z wiadomego źródła.

Ile pasztecików przygotować na osobę?

Do barszczu zwykle wystarczają 3-4 paszteciki na osobę, bo na wigilijnym stole jest wiele innych potraw. Z 500 g mąki wychodzi ok. 30-40 sztuk, czyli porcja dla 8-10 osób. Jeśli paszteciki mają zastąpić uszka, zrób ich trochę więcej.

Czy paszteciki wigilijne to to samo co pasztecik szczeciński?

Nie. Pasztecik szczeciński to smażony w głębokim tłuszczu wypiek z ciasta drożdżowego, najczęściej z mięsnym farszem, jedzony jako przekąska. Paszteciki wigilijne są pieczone, mają postny farsz z kapusty i grzybów i podaje się je do czerwonego barszczu.

Czym posmarować paszteciki, żeby się błyszczały?

Najmocniejszy połysk daje jajko roztrzepane z łyżką mleka. Samo żółtko daje ciemniejszy, złoty kolor. W wersji bez jajek posmaruj paszteciki mlekiem roślinnym z łyżeczką oleju albo syropu. Połysk będzie słabszy, ale wierzch ładnie się zarumieni.

Czy zamiast kapusty kiszonej można użyć słodkiej?

Można, ale farsz będzie łagodniejszy i bardziej słodkawy. Słodką kapustę trzeba poszatkować, udusić z cebulą do miękkości i dobrze odparować. Często dodaje się wtedy kilka łyżek kapusty kiszonej albo odrobinę soku z cytryny, żeby farsz pasował do barszczu.

Czy paszteciki można podać na zimno?

Tak. Paszteciki z ciasta drożdżowego smakują dobrze także w temperaturze pokojowej, więc sprawdzają się w drodze na Pasterkę albo na drugi dzień świąt. Wersja z ciasta francuskiego na zimno traci najwięcej, dlatego tę lepiej podać ciepłą.

Źródła i literatura

1. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 2043 (przykazania kościelne), wyd. polskie Pallottinum, Poznań 1994.
2. Kodeks Prawa Kanonicznego (1983), kan. 1251, wyd. polskie Pallottinum.
3. Zygmunt Gloger, Encyklopedia staropolska ilustrowana, Warszawa 1900-1903, dostęp przez Polona.pl (Biblioteka Narodowa).
4. Lucyna Ćwierczakiewiczowa, 365 obiadów za pięć złotych, wyd. I, Warszawa 1860, dostęp przez Polona.pl (Biblioteka Narodowa).
5. USDA Food Safety and Inspection Service, Leftovers and Food Safety, 2020, fsis.usda.gov.
6. Główny Inspektorat Sanitarny, komunikaty o bezpiecznym zbieraniu i spożywaniu grzybów, gov.pl/web/gis.
7. Zdjęcie wyróżniające: Jakub Gałka, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.