Salezjanie w Witowie - od 1953 r. przy kościele pod Tatrami

Spisała: · poprawiono

W artykule

Salezjanie w Witowie - od 1953 r. przy kościele pod Tatrami

Salezjanie w Witowie prowadzą parafię Matki Bożej Szkaplerznej od 10 czerwca 1953 r. Pierwszym duszpasterzem był ks. Bronisław Szymański SDB, a ich obecność wiąże się z drewnianym kościołem wzniesionym w latach 1910-1912 oraz z życiem wspólnoty pod Tatrami. Źródłem dat lokalnych jest archiwum dawnej strony parafii z sierpnia 2019 r.

Kim są salezjanie?

Salezjanie to Towarzystwo św. Franciszka Salezego, oznaczane skrótem SDB, charakteryzujące się charyzmatem wychowania młodzieży, odwołaniem do św. Jana Bosko oraz systemem prewencyjnym opartym na rozumie, religii i miłości wychowawczej. Zgromadzenie powstało w Turynie w 1859 r., a w Polsce działa od 1898 r., począwszy od Oświęcimia.

Co oznacza skrót SDB?

SDB oznacza łacińską nazwę Societas Sancti Francisci Salesii, czyli Towarzystwo św. Franciszka Salezego. Skrót po nazwisku kapłana wskazuje, że należy on do męskiego zgromadzenia salezjańskiego, a nie do diecezjalnego prezbiterium.

W codziennym języku mówi się po prostu „salezjanie”, ale pełna nazwa ma znaczenie: wskazuje na duchową inspirację św. Franciszkiem Salezym oraz na dzieło rozwinięte przez św. Jana Bosko.

  • Towarzystwo Salezjańskie jest zgromadzeniem zakonnym założonym w Turynie w 1859 r.
  • SDB jest skrótem spotykanym przy nazwiskach salezjanów, także tych związanych z Witowem.
  • Św. Franciszek Salezy jest patronem, którego imię nosi zgromadzenie.
  • Św. Jan Bosko jest założycielem i postacią najściślej kojarzoną z salezjanami.

Św. Jan Bosko i Towarzystwo św. Franciszka Salezego

Św. Jan Bosko stworzył wspólnotę, która szczególną uwagę kierowała ku młodym ludziom, ich edukacji i bezpiecznemu dojrzewaniu. Jego wspomnienie liturgiczne przypada 31 stycznia.

System prewencyjny nie polega przede wszystkim na reagowaniu po błędzie. Zakłada obecność wychowawcy, rozmowę, jasne zasady i budowanie zaufania wcześniej. To ważny klucz do zrozumienia, dlaczego salezjanie prowadzą nie tylko parafie, ale też szkoły, oratoria i dzieła wychowawcze.

„Pozwólcie dzieciom przychodzić do Mnie; nie przeszkadzajcie im” - Pismo Święte, Mt 19,14, Biblia Tysiąclecia.

  • Rozum oznacza wychowanie oparte na wyjaśnianiu zasad i odpowiedzialności.
  • Religia oznacza obecność wiary w codzienności wspólnoty, a nie samą deklarację.
  • Miłość wychowawcza oznacza życzliwą obecność, która nie upokarza młodego człowieka.
  • 31 stycznia jest dniem liturgicznego wspomnienia św. Jana Bosko.

Jak system prewencyjny łączy się z parafią salezjańską?

System prewencyjny łączy się z parafią przez styl obecności: relację, wychowanie i troskę o młodych, a nie przez odrębny ryt liturgiczny. W Witowie najpierw należy widzieć zwykłą parafię rzymskokatolicką, prowadzoną przez zakonników SDB.

Nie oznacza to, że każda inicjatywa parafialna musi nosić nazwę salezjańską. Charyzmat jest raczej sposobem organizowania duszpasterstwa i relacji niż dodatkowym obrzędem.

  • Parafia MB Szkaplerznej pozostaje częścią Archidiecezji Krakowskiej.
  • Salezjanie są wspólnotą zakonną odpowiedzialną za jej prowadzenie.
  • Dekanat Czarny Dunajec określa lokalne miejsce parafii w strukturze kościelnej.
  • Kościół w Witowie jest miejscem kultu i punktem odniesienia dla mieszkańców oraz gości Doliny Chochołowskiej.

Kiedy salezjanie przybyli do Witowa?

Salezjanie przybyli do Witowa 10 czerwca 1953 r., a pierwszym duszpasterzem został ks. Bronisław Szymański SDB. Było to ponad cztery dekady po poświęceniu drewnianego kościoła Matki Bożej Szkaplerznej 16 lipca 1912 r.; lokalną chronologię podaje archiwum dawnej strony parafii.

Kto był pierwszym salezjaninem w Witowie?

Pierwszym wskazanym w miejscowej kronice duszpasterzem salezjańskim był ks. Bronisław Szymański SDB, który przybył 10 czerwca 1953 r. Z jego pobytem źródło łączy budowę plebanii.

Ta data porządkuje historię miejsca. Kościół nie został zbudowany przez salezjanów: jego budowa trwała od 1910 do 1912 r., a poświęcenie nastąpiło 16 lipca 1912 r. Salezjanie przejęli później opiekę duszpasterską nad już istniejącą świątynią.

  • 1910 r. oznacza początek budowy kościoła Matki Bożej Szkaplerznej.
  • 16 lipca 1912 r. jest datą poświęcenia kościoła w święto patronalne.
  • 10 czerwca 1953 r. jest datą przybycia salezjanów do Witowa.
  • Ks. Bronisław Szymański SDB był pierwszym duszpasterzem wymienionym przy tej dacie.
  • Plebania została zbudowana w okresie związanym z początkiem posługi salezjanów.

Jak wygląda oś czasu salezjanów i parafii?

Najważniejsze daty układają się w czytelną drogę: drewniany kościół powstał przed przybyciem salezjanów, Witów był następnie wikariatem parafii Chochołów, a od 1985 r. jest samodzielną parafią. Taki porządek pozwala nie mieszać historii budowli z historią administracji kościelnej.

Data Wydarzenie Znaczenie
1910-1912 Budowa kościoła Powstaje drewniana świątynia MB Szkaplerznej.
10.06.1953 Przybycie salezjanów Rozpoczyna się ich stała opieka duszpasterska.
1961 i 1962 Wizyty bp. Karola Wojtyły Witów znajduje się na mapie jego podhalańskich wizyt.
23.10.1966 Erekcja wikariatu Witów staje się wikariatem parafii Chochołów.
05.05.1985 Erekcja parafii Powstaje samodzielna parafia dekretem kard. Franciszka Macharskiego.
17.07.1977 Poświęcenie organów Organy elektroniczne ufundowało Koło Związku Podhalan nr 27 w Chicago.

Wątek wizyt biskupa Karola Wojtyły rozwija osobny tekst: Karol Wojtyła w Witowie.

  • Karol Wojtyła odwiedził Witów jako biskup w 1961 i 1962 r.
  • Wikariat z 1966 r. był etapem przed utworzeniem samodzielnej parafii.
  • Kard. Franciszek Macharski wydał dekret erekcyjny parafii 5 maja 1985 r.
  • Koło Związku Podhalan nr 27 w Chicago ufundowało organy poświęcone 17 lipca 1977 r.

Jak parafia trafiła pod opiekę zakonu?

Parafia może zostać powierzona zgromadzeniu zakonnemu przez biskupa diecezjalnego na podstawie kan. 520 Kodeksu Prawa Kanonicznego. Parafia Matki Bożej Szkaplerznej w Witowie pozostaje w Archidiecezji Krakowskiej i dekanacie Czarny Dunajec, choć jej duszpasterzami są salezjanie.

Co mówi kanon 520 Kodeksu Prawa Kanonicznego?

Kanon 520 mówi, że biskup diecezjalny może powierzyć parafię kleryckiemu instytutowi zakonnemu lub stowarzyszeniu życia apostolskiego. Wymaga to umowy określającej między innymi zadania, osoby i sprawy ekonomiczne.

„Parafia niech nie będzie erygowana w kościele instytutu zakonnego bez zgody kompetentnego przełożonego” - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 520, przekład polski Pallottinum.

W praktyce oznacza to prostą rzecz: zakonnik może być proboszczem, ale parafia nie przestaje należeć do diecezji. Nie tworzy się przez to „osobny Kościół” ani niezależna jednostka religijna.

  • Biskup diecezjalny może powierzyć parafię instytutowi zakonnemu zgodnie z kan. 520 KPK.
  • Proboszcz zakonnik pełni urząd proboszcza w parafii należącej do diecezji.
  • Archidiecezja Krakowska jest strukturą kościelną, do której należy Witów.
  • Dekanat Czarny Dunajec jest lokalną jednostką organizacyjną obejmującą parafię.

Czym różni się proboszcz zakonny od diecezjalnego?

Proboszcz zakonny i diecezjalny wykonują w parafii ten sam urząd, lecz pierwszy należy dodatkowo do zgromadzenia zakonnego i żyje według jego reguły. Różnica dotyczy przynależności wspólnotowej, nie ważności liturgii ani statusu parafian.

Witów jest dobrym przykładem takiego układu: parafię prowadzą SDB, ale należy ona do Archidiecezji Krakowskiej. Aktualne informacje organizacyjne najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie parafii oraz w katalogu diecezjalnym.

  • Salezjanin składa śluby zakonne i należy do Towarzystwa Salezjańskiego.
  • Ksiądz diecezjalny jest związany przede wszystkim z własną diecezją.
  • Parafianie uczestniczą w tej samej liturgii niezależnie od statusu proboszcza.
  • Samodzielna parafia w Witowie istnieje od 5 maja 1985 r.

Kto był proboszczem w Witowie?

Według archiwum dawnej strony parafii w latach 1985-2011 posługę proboszczów pełnili ks. Aleksander Karkoszka, ks. Jan Kucharczyk, ks. Lucjan Gruszczyński, ks. Krzysztof Pilarz, a od 2011 r. ks. Jan Lis. Źródło nie podaje dat ich poszczególnych kadencji.

Jakie nazwiska podaje kronika proboszczów?

Kronika wymienia pięć nazwisk związanych z okresem od erygowania samodzielnej parafii w 1985 r. do informacji o ks. Janie Lisie od 2011 r. Nie należy dopowiadać kolejności ani długości każdej posługi, jeśli źródło ich nie określa.

Osobne zestawienie rozwija temat: proboszczowie Witowa od 1985 r..

  • Ks. Aleksander Karkoszka figuruje na archiwalnej liście proboszczów Witowa.
  • Ks. Jan Kucharczyk figuruje na archiwalnej liście proboszczów Witowa.
  • Ks. Lucjan Gruszczyński figuruje na archiwalnej liście proboszczów Witowa.
  • Ks. Krzysztof Pilarz figuruje na archiwalnej liście proboszczów Witowa.
  • Ks. Jan Lis jest wskazany w archiwum jako proboszcz od 2011 r.

Gdzie sprawdzić obecny skład duszpasterzy?

Aktualny skład duszpasterzy należy sprawdzać bezpośrednio na oficjalnej stronie witowparafia.pl oraz w katalogu Archidiecezji Krakowskiej. Karta diecezjalna ostatnio zmieniana w sierpniu 2022 r. wskazywała ks. Adama Starzyka SDB jako proboszcza i ks. Tadeusza Horwata SDB jako wikariusza.

Przy planowaniu spowiedzi, kancelarii, chrztu, ślubu albo intencji nie należy opierać się wyłącznie na starszej karcie katalogowej. Niezależny przewodnik może opisać historię, ale bieżące ustalenia prowadzi kancelaria właściwej parafii.

  • Witowparafia.pl publikuje informacje przeznaczone dla aktualnych uczestników życia parafii.
  • Karta Archidiecezji Krakowskiej podaje adres Witów 178B, 34-512 Witów.
  • Stan z sierpnia 2022 r. nie zastępuje bieżącego komunikatu parafialnego.
  • Kancelaria parafialna jest właściwym miejscem dla indywidualnych spraw sakramentalnych.

Ks. Leon Musielak - duszpasterz ocalały z Katynia

Ks. Leon Musielak był pomocnikiem wikariusza w Witowie od 1979 r. Lokalna kronika opisuje go jako ocalałego z Katynia, który mówił o zbrodni mimo represji, a szkoła w Witowie nosi jego imię.

Kim był ks. Leon Musielak dla Witowa?

Ks. Leon Musielak jest postacią zapamiętaną w lokalnej historii przede wszystkim przez posługę od 1979 r. oraz świadectwo związane z Katyniem. Dostępne materiały nie dają podstaw do rozwijania jego biografii o niepotwierdzone szczegóły.

To przykład, jak historia ogólnopolska przecina się z historią niewielkiej podhalańskiej miejscowości. Wśród pamiątek lokalnej pamięci ważna jest także nazwa szkoły.

  • 1979 r. jest rokiem rozpoczęcia jego posługi jako pomocnika wikariusza w Witowie.
  • Katyń stanowi część biograficznego kontekstu ks. Leona Musielaka.
  • Szkoła w Witowie nosi imię ks. Leona Musielaka.
  • Lokalna kronika jest podstawą dla tych informacji, a nie źródłem pełnej biografii.

Jak czytać lokalną pamięć bez dopowiadania biografii?

Najuczciwiej oddzielić fakty udokumentowane w kronice od opowieści, których nie da się potwierdzić. W przypadku ks. Leona Musielaka wystarczą trzy pewne punkty: Witów, posługa od 1979 r. i ocalenie z Katynia.

  • Imię szkoły jest trwałym znakiem lokalnego upamiętnienia.
  • Data 1979 r. porządkuje jego związek z witowską wspólnotą.
  • Historia Katynia wymaga ostrożności i nie powinna być uzupełniana domysłami.
  • Źródło archiwalne pozwala zachować różnicę między świadectwem a legendą.

Czy w Witowie jest klasztor?

W Witowie od 1962 r. działa dom zakonny Sióstr Córek Bożej Miłości, natomiast salezjanie mieszkają na plebanii przy kościele Matki Bożej Szkaplerznej, nie w osobnym klasztorze. Kaplicę Najświętszego Serca Pana Jezusa zbudowano w 1966 r., a erygowano 30 maja 1972 r.

Gdzie mieszkają Siostry Córki Bożej Miłości?

Siostry Córki Bożej Miłości mają w Witowie dom zakonny istniejący od 1962 r. Przy nim znajduje się kaplica Najświętszego Serca Pana Jezusa, związana z uroczystością tego tytułu.

Nie należy mylić tej wspólnoty z salezjanami. Są to różne zgromadzenia, choć oba należą do życia religijnego miejscowości.

  • 1962 r. jest datą istnienia domu zakonnego sióstr w Witowie.
  • 1966 r. jest datą budowy kaplicy Najświętszego Serca Pana Jezusa.
  • 30 maja 1972 r. jest datą erygowania kaplicy.
  • Siostry Córki Bożej Miłości nie są zgromadzeniem salezjańskim.

Jak odróżnić plebanię od klasztoru?

Plebania jest domem związanym z parafią i pracą duszpasterzy, natomiast klasztor lub dom zakonny jest miejscem życia konkretnej wspólnoty zakonnej. W Witowie te dwa określenia dotyczą różnych miejsc i różnych wspólnot.

  • Salezjanie prowadzą parafię i mieszkają na plebanii przy kościele.
  • Dom sióstr działa od 1962 r. jako odrębna wspólnota zakonna.
  • Kaplica u sióstr ma wezwanie Najświętszego Serca Pana Jezusa.
  • Witów klasztor to fraza wymagająca doprecyzowania, o które miejsce chodzi.

Który Witów jest pod Tatrami?

Witów salezjański leży w gminie Kościelisko, w powiecie tatrzańskim, pod adresem Witów 178B, 34-512 Witów. Nie należy go mylić z Witowem w gminie Sulejów, gdzie znajduje się inna parafia i murowany kościół św. Małgorzaty.

Czym różni się Witów pod Tatrami od Witowa w gminie Sulejów?

Witów pod Tatrami rozpoznasz po gminie Kościelisko, kościele Matki Bożej Szkaplerznej i salezjanach. Witów w gminie Sulejów należy utożsamiać z parafią św. Małgorzaty oraz murowanym kościołem.

Cecha Witów pod Tatrami Witów w gminie Sulejów
Gmina Kościelisko Sulejów
Wezwanie Matki Bożej Szkaplerznej św. Małgorzaty
Typ świątyni Drewniany kościół Kościół murowany
Kontekst Podhale i Dolina Chochołowska Inna miejscowość o tej samej nazwie

Opis architektury prowadzi do tekstu o drewnianym kościele MB Szkaplerznej, a szerszy kontekst daje zestawienie drewnianych kościołów Podhala.

  • Witów 178B jest adresem parafii MB Szkaplerznej w gminie Kościelisko.
  • Powiat tatrzański odróżnia ten Witów od miejscowości w gminie Sulejów.
  • Kościół drewniany jest ważnym znakiem rozpoznawczym witowskiej świątyni pod Tatrami.
  • Kościół św. Małgorzaty nie dotyczy parafii salezjańskiej w Witowie koło Kościeliska.

Dlaczego właściwy Witów ma znaczenie przy ogłoszeniach?

Właściwy Witów ma znaczenie, ponieważ ogłoszenia, intencje i porządek nabożeństw dotyczą konkretnej parafii, a miejscowości o tej samej nazwie nie są wzajemnie zastępowalne. Informacji bieżących szukaj wyłącznie na stronie właściwej parafii.

Witowskie kaplice są częścią lokalnego krajobrazu religijnego: św. Anny na Płazówce i św. Jana Chrzciciela na Polanie Chochołowskiej. Ich święta i odpusty opisuje tekst trzy odpusty: dolina, wieś i polana.

  • Ogłoszenia parafialne zawsze odnoszą się do konkretnej miejscowości i wspólnoty.
  • Kaplica św. Anny znajduje się na Płazówce w Witowie pod Tatrami.
  • Kaplica św. Jana Chrzciciela jest związana z Polaną Chochołowską.
  • Oficjalna strona parafii jest właściwym źródłem dla aktualnych godzin i wydarzeń.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy obchodzi się wspomnienie św. Jana Bosko?

Wspomnienie liturgiczne św. Jana Bosko przypada 31 stycznia. Jest to szczególny dzień dla wspólnot salezjańskich i osób związanych z ich dziełami wychowawczymi.

Gdzie szukać ogłoszeń parafii w Witowie?

Aktualnych ogłoszeń, porządku Mszy i informacji o wydarzeniach szukaj na oficjalnej stronie witowparafia.pl. Przed przyjazdem sprawdź również komunikaty publikowane przez parafię, ponieważ harmonogram może się zmieniać.

Czy salezjanie obsługują kaplice w Witowie?

Strona parafii podaje Msze także w kaplicy św. Anny na Płazówce i sezonowo w kaplicy św. Jana Chrzciciela na Polanie Chochołowskiej. Dokładne godziny oraz okres odprawiania Mszy trzeba sprawdzić na bieżąco w oficjalnych komunikatach parafii.

Jakie wezwanie ma kościół parafialny w Witowie pod Tatrami?

Kościół parafialny w Witowie w gminie Kościelisko nosi wezwanie Matki Bożej Szkaplerznej. Świątynię poświęcono 16 lipca 1912 r., w liturgiczne wspomnienie Matki Bożej z Góry Karmel.

Od kiedy Witów jest samodzielną parafią?

Witów jest samodzielną parafią od 5 maja 1985 r. Erekcję przeprowadził dekretem kard. Franciszek Macharski, a wcześniej miejscowość była wikariatem parafii Chochołów.

Zofia Chowaniec - pochodzi z Nowego Targu, od dzieciństwa chodzi po Tatrach Zachodnich i od lat opisuje drewniane kościoły oraz kaplice Podhala.

Aktualizacja: październik 2026

Źródła i literatura

Źródła lokalne i urzędowe

  1. Archidiecezja Krakowska - karta parafii MB Szkaplerznej w Witowie, stan karty: sierpień 2022.
  2. Parafia Rzymskokatolicka pw. Matki Bożej Szkaplerznej w Witowie, oficjalna strona parafii.
  3. Archiwum dawnej strony parafii w Witowie, Wayback Machine, zapisy z 2016-09 i 2019-08.
  4. Wikipedia - Parafia Matki Bożej Szkaplerznej w Witowie, dostęp: październik 2026.

Źródła o zgromadzeniu i prawie kanonicznym

  1. Salesiani di Don Bosco - serwis generalny Towarzystwa Salezjańskiego, dostęp: październik 2026.
  2. Salezjanie w Polsce, informacje o zgromadzeniu i jego historii.
  3. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 520, Pallottinum, 1984.
  4. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, Mt 19,14.

Fot. Paweł Opioła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Zofia Chowaniec
Zofia Chowaniec

Zofia Chowaniec pochodzi z Nowego Targu i od dzieciństwa chodzi po Tatrach Zachodnich, a od kilkunastu lat opisuje drewniane kościoły i kaplice Podhala. Witów zajmuje ją szczególnie: wieś, która o własny kościół zabiegała u cesarza, cieśla, który wyciął datę 1911 na sosrębie, i trzy odpusty w trzech miejscach. Nie jest przewodniczką tatrzańską z uprawnieniami, etnografką z tytułem naukowym ani osobą duchowną, nie pracuje też dla parafii. Pisze na podstawie strony parafii, karty w katalogu archidiecezji, dawnej strony parafii zachowanej w Internet Archive, opisów visitmalopolska.pl i Wikipedii. Czego nie potwierdza żadne źródło, jak roku budowy kaplicy na Polanie Chochołowskiej, nie podaje. Poprawki zapisuje z datą.

Articles: 149