Święta Anna - patronka kaplicy na Płazówce i jej kult

Spisała: Zofia Chowaniec · poprawiono 28.10.2026

W artykule

Kim była święta Anna?

Święta Anna to według tradycji Kościoła matka Najświętszej Maryi Panny i żona św. Joachima. Nowy Testament nie podaje imion rodziców Maryi, przekazuje je apokryficzna Protoewangelia Jakuba z II wieku. Kościół czci oboje 26 lipca (Mszał Rzymski dla diecezji polskich), a pod Tatrami jej imię nosi kaplica na Płazówce w Witowie, stojąca od 1881 roku.

Od lat chodzę po Tatrach Zachodnich i zaglądam do drewnianych kaplic Podhala. Zanim jednak o Płazówce, trzeba oddzielić trzy warstwy wiedzy o Annie: Biblię, apokryf i zwyczaj.

Skąd wiemy o św. Annie: Protoewangelia Jakuba i tradycja

Protoewangelia Jakuba to apokryf z II wieku, czyli tekst spoza kanonu Pisma Świętego, który jako pierwszy podaje imiona Joachima i Anny. Opowiada o długiej bezdzietności małżonków, ich modlitwie i narodzinach Maryi. Polski przekład naukowy zawiera tom „Apokryfy Nowego Testamentu” pod red. ks. Marka Starowieyskiego (WAM, 2003).

Apokryf nie jest Biblią. Katechizm przypomina, że to Tradycja apostolska rozeznała, które pisma należą do kanonu (KKK 120). Protoewangelia do niego nie weszła, ale jej imiona przyjęły się w liturgii i pobożności. Nie należy jej mylić z kanonicznym Listem św. Jakuba.

Parafraza: Nowy Testament milczy o rodzicach Maryi, a imiona Joachima i Anny przekazuje dopiero Protoewangelia Jakuba, apokryf powstały w II wieku. Apokryfy Nowego Testamentu, t. I, red. ks. Marek Starowieyski, Wydawnictwo WAM, 2003

Krótki życiorys św. Anny w punktach

Poniższy krótki życiorys św. Anny opiera się na apokryfie i tradycji. Przy każdym punkcie zaznaczam, skąd pochodzi informacja:

• Pochodzenie - późniejsza tradycja umieszcza dom Joachima i Anny w Jerozolimie; Biblia o tym milczy.
• Małżeństwo - mężem Anny był Joachim, o czym mówi Protoewangelia Jakuba, a nie Ewangelie.
• Bezdzietność - według apokryfu małżonkowie długo nie mieli dzieci i znosili z tego powodu upokorzenia.
• Zapowiedź narodzin - Protoewangelia opisuje anioła, który zapowiada Annie, że pocznie dziecko.
• Narodziny Maryi - Ewangelie mówią o Maryi, ale imiona jej rodziców pochodzą z tradycji apokryficznej.
• Ofiarowanie Maryi w świątyni - scenę opisuje apokryf; Kościół wspomina ją 21 listopada.
• Śmierć Anny - ani Biblia, ani apokryf nie podają jej daty ani okoliczności.

Co jest w Biblii, co w apokryfie, a co w zwyczaju?

Ta tabela porządkuje źródła wiedzy o świętej Annie. W wielu tekstach te poziomy zlewają się w jedną opowieść, a różnica ma znaczenie dla wiary.

Element	Źródło	Status
Maryja, matka Jezusa	Ewangelie, np. Łk 1	Pismo Święte
Imiona Joachim i Anna	Protoewangelia Jakuba, II w.	Apokryf przyjęty przez tradycję
Wspomnienie 26 lipca	Mszał Rzymski dla diecezji polskich, 1986	Liturgia Kościoła
Patronat matek, babć, rodzin	Pobożność ludowa (KKK 1674-1676)	Zwyczaj, nie dogmat
Odpust na Płazówce w lipcu	witowparafia.pl, stan 10.2026	Praktyka lokalnej parafii

Kim jest patronką święta Anna?

W polskiej pobożności ludowej św. Anna jest patronką matek, babć, małżonków, wdów i kobiet oczekujących dziecka, a także wielu kościołów i kaplic. To patronaty tradycyjne, a nie rozstrzygnięcia dogmatyczne. Katechizm (KKK 1674-1676) opisuje takie zwyczaje jako pobożność ludową, która wyrasta z wiary, ale nie zastępuje liturgii.

Jakie patronaty przypisuje jej pobożność ludowa?

Patronaty wyrosły z opowieści o życiu Anny: oczekiwaniu na dziecko i wychowaniu córki. Najczęściej spotkasz ją jako opiekunkę:

• Matek - bo według tradycji wychowała Maryję i uczyła ją modlitwy.
• Babć i dziadków - ze względu na pokrewieństwo z Jezusem, razem ze św. Joachimem.
• Małżonków - Anna i Joachim są w ikonografii przedstawiani jako para, często przy Złotej Bramie.
• Kobiet oczekujących dziecka i małżeństw długo czekających na potomstwo - nawiązanie do opowieści z Protoewangelii.
• Wdów i kobiet starszych - w pobożności ludowej Anna bywa przywoływana jako opiekunka kobiet samotnych w późnym wieku.
• Rzemiosł domowych, np. hafciarek i krawcowych - zwyczaj cechowy, różny w regionach.

Szerzej o tym, skąd biorą się poszczególne patronaty, piszę w tekście św. Anna patronka czego: życiorys matki Maryi.

Czy św. Anna jest patronką miejsc?

Tak, jej wezwanie noszą parafie, kościoły i przydrożne kaplice w całej Polsce. W Krakowie stoi barokowa Kolegiata św. Anny w Krakowie, kościół akademicki związany z uniwersytetem. Na Podhalu jej imię nosi drewniana kaplica na Płazówce w Witowie z 1881 roku.

Jakie jest biblijne znaczenie imienia Anna?

Imię Anna pochodzi od hebrajskiego Channah, wiązanego ze słowem „łaska”. W Biblii noszą je ważne postacie: Anna, matka proroka Samuela, która wyprosiła syna modlitwą (1 Sm 1,1-28), oraz prorokini Anna, która w świątyni rozpoznała Dzieciątko Jezus (Łk 2,36-38). Matka Maryi otrzymała to imię w tradycji pozabiblijnej.

Anna, matka Samuela, i prorokini Anna: inne Anny w Biblii

Anna, matka Samuela, to bohaterka pierwszych rozdziałów Pierwszej Księgi Samuela. Długo nie miała dzieci i modliła się w przybytku w Szilo tak żarliwie, że kapłan Heli wziął ją za pijaną. Po narodzinach syna oddała go na służbę Bogu, a jej pieśń dziękczynna (1 Sm 2,1-10) przypomina Magnificat. Protoewangelia wyraźnie nawiązuje do tego wzoru.

Prorokini Anna z Ewangelii według św. Łukasza była wdową, która nie opuszczała świątyni, służąc Bogu w postach i modlitwach.

Parafraza: prorokini Anna, córka Fanuela z pokolenia Asera, w podeszłym wieku podeszła do Dzieciątka w świątyni, wielbiła Boga i mówiła o Nim wszystkim oczekującym wyzwolenia Jerozolimy. Ewangelia według św. Łukasza 2,36-38, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, 2000

Ile kobiet o imieniu Anna występuje w Biblii?

W katolickim kanonie, w przekładzie Biblii Tysiąclecia, imię Anna nosi co najmniej trzy kobiety. Żadna z nich nie jest matką Maryi:

1. Anna, matka Samuela - 1 Sm 1-2, Stary Testament.
2. Anna, żona Tobiasza (Tobita) - Księga Tobiasza, należąca do ksiąg deuterokanonicznych.
3. Prorokini Anna - Łk 2,36-38, Nowy Testament.
4. Dla porównania: Anna, matka Maryi - jej imię zna dopiero Protoewangelia Jakuba, spoza Biblii.

Kiedy jest wspomnienie św. Anny i Joachima?

Wspomnienie obowiązkowe św. Joachima i Anny, rodziców Najświętszej Maryi Panny, przypada 26 lipca. Tak podaje Mszał Rzymski dla diecezji polskich (wyd. II, 1986). Sobór Watykański II przypomina, że święta świętych głoszą cuda Chrystusa w Jego sługach i dają wiernym przykłady do naśladowania (Sacrosanctum Concilium 111, 1963).

Dlaczego Anna i Joachim mają jedno wspomnienie?

Przed posoborową reformą kalendarza Joachim i Anna mieli osobne dni. Po reformie, ogłoszonej w 1969 roku, Kościół połączył je w jedno wspomnienie 26 lipca. W praktyce oznacza to kilka rzeczy:

• Teksty Mszy zawiera formularz na 26 lipca w Mszale Rzymskim dla diecezji polskich.
• Kolor szat liturgicznych jest biały, jak we wspomnieniach świętych niebędących męczennikami.
• Gdy 26 lipca wypada w niedzielę, pierwszeństwo ma liturgia niedzieli.
• Parafie pod wezwaniem św. Anny często przenoszą zewnętrzne obchody odpustowe na najbliższą niedzielę.

Kiedy jest odpust św. Anny na Płazówce?

Według witowparafia.pl (stan na październik 2026) odpust w kaplicy św. Anny na Płazówce zaplanowano na niedzielę 25.07.2027 o 11:00. Przed wyjazdem sprawdź ogłoszenia parafii. Witów ma w 2027 roku trzy odpusty w trzech miejscach:

• 27.06.2027, 13:00 - kaplica św. Jana Chrzciciela na Polanie Chochołowskiej.
• 18.07.2027, 11:00 - kościół Matki Bożej Szkaplerznej, odpust parafialny.
• 25.07.2027, 11:00 - kaplica św. Anny na Płazówce.

Św. Anna Samotrzecia: jak rozpoznać świętą na obrazach

Anna Samotrzecia to typ przedstawienia, w którym święta Anna występuje razem z Maryją i Dzieciątkiem Jezus, czyli „sama trzecia”. Motyw rozkwitł w sztuce późnego średniowiecza, zwłaszcza w Europie Środkowej, i podkreśla ciągłość trzech pokoleń w historii zbawienia: babki, matki i Syna.

Jak wygląda święta Anna na obrazach i w rzeźbie?

Świętą Annę rozpoznasz po kilku stałych atrybutach. W kaplicach Podhala zaczynam od nich:

• Welon lub chusta matrony - Anna jest kobietą zamężną i starszą, dlatego ma zakrytą głowę.
• Szata czerwona lub zielona - często z płaszczem w innym kolorze niż niebieski płaszcz Maryi.
• Księga - nawiązuje do sceny, w której Anna uczy Maryję czytać.
• Dojrzała twarz - zmarszczki i spokojny wyraz odróżniają ją od młodej Maryi.
• Obecność Joachima - w scenach rodzinnych obok stoi starszy mężczyzna, czasem z barankiem lub laską.

Jakie sceny z życia Anny malowano najczęściej?

Poza Samotrzecią artyści wybierali kilka scen z Protoewangelii Jakuba. Pierwsza to spotkanie Joachima i Anny przy Złotej Bramie w Jerozolimie. Druga to narodziny Maryi, trzecia Anna ucząca Maryję czytać. W sztuce ludowej Podhala obraz bywa prostszy i żywszy w kolorach. Jeśli wybierasz się do kościoła świętej Anny na Płazówce, popatrz na wnętrze przez ten pryzmat, ale nie szukaj w nim gotowych schematów z podręczników.

Jaka jest modlitwa do świętej Anny o zdrowie?

Modlitwa do świętej Anny o zdrowie to prośba skierowana do Boga przez jej wstawiennictwo, a nie formuła o gwarantowanym skutku. Najczęściej katolicy odmawiają litanię do św. Anny lub modlitwę z zatwierdzonego modlitewnika, łącząc ją z modlitwą Kościoła za chorych (Jk 5,14-15). Taka modlitwa nie zastępuje leczenia ani konsultacji z lekarzem.

Dlaczego katolicy proszą świętych o wstawiennictwo

Kościół uczy, że święci, zjednoczeni z Chrystusem, nie przestają wstawiać się za nami u Ojca. Wynika to z wiary w komunię świętych (KKK 957) i z nauczania soborowego o łączności Kościoła pielgrzymującego z Kościołem w niebie (Lumen gentium 50, 1964). Święci są też świadkami, którzy poprzedzili nas w Królestwie i uczą modlitwy (KKK 2683).

Parafraza: mieszkańcy nieba, ściślej złączeni z Chrystusem, wstawiają się za nami u Ojca, ofiarując zasługi zdobyte na ziemi przez jedynego Pośrednika, Jezusa Chrystusa. Katechizm Kościoła Katolickiego, pkt 956, wyd. pol. Pallottinum, 1994

Jak modlić się do św. Anny w chorobie?

Nie ma jednej obowiązkowej formy. Z lektury modlitewników i obserwacji zwyczajów na Podhalu wynika kilka typowych kroków:

1. Zacznij od znaku krzyża i krótkiego aktu wiary, bo modlitwa do świętego zawsze prowadzi do Boga.
2. Odmów litanię do św. Anny w wersji z modlitewnika zatwierdzonego przez biskupa; tekst znajdziesz w wielu polskich śpiewnikach i zbiorach nabożeństw.
3. Powiedz własnymi słowami, o kogo i o co prosisz, na przykład o siły dla chorej babci.
4. Dodaj Ojcze nasz i Zdrowaś Maryjo.
5. Jeśli choroba jest poważna, poproś księdza w swojej parafii o sakrament namaszczenia chorych (KKK 1499, Jk 5,14-15).
6. Kontynuuj leczenie zgodnie z zaleceniami lekarza; wiara i medycyna nie stoją w sprzeczności.

Czego modlitwa do św. Anny nie obiecuje?

Nie obiecuje wyzdrowienia ani konkretnego skutku. Dopiski w rodzaju „nigdy nie zawodzi” nie są nauką Kościoła. Pobożność ludowa jest cenna, gdy prowadzi do Boga, a nie do traktowania modlitwy jak recepty. Treść tej sekcji ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani rozmowy z duszpasterzem.

Kult św. Anny w Polsce i na Podhalu

Kult świętych, w tym św. Anny, opiera się na nauczaniu Soboru Watykańskiego II o łączności z Kościołem w niebie (Lumen gentium 50, 1964) i na prawie kanonicznym, które zaleca czcić świętych i prosić ich o wstawiennictwo (KPK, kan. 1186). Na Podhalu najbardziej widocznym znakiem tego kultu jest drewniana kaplica na Płazówce z 1881 roku.

Jak Kościół ocenia pobożność ludową?

Katechizm widzi w pobożności ludowej wyraz wiary zakorzenionej w kulturze, który należy cenić i oczyszczać, by prowadził do Chrystusa (KKK 1674-1676). Na Podhalu przybiera ona kilka form:

• Odpusty parafialne z procesją i sumą w dniu patrona lub w najbliższą niedzielę.
• Nabożeństwa drogi krzyżowej w terenie, także w górach.
• Litanie i pieśni do patronów, śpiewane z ludową melodią.
• Obrazy i kapliczki przy domach, drogach i na polanach.

Kaplica św. Anny na Płazówce pod Witowem

Kaplica św. Anny na Płazówce w Witowie powstała w 1881 roku na stoku, na wysokości około 1000 m n.p.m., z widokiem na pasmo Tatr. Według dawnej strony parafii (stan z 2016 r.) pomysłodawcą i głównym fundatorem był ks. Jan Stopczyński, pochodzący z Wróblówki, później proboszcz parafii św. Marii Magdaleny we Lwowie. Teren i drewno dali gospodarze z Płazówki.

Ta sama archiwalna strona opisuje kilka szczegółów, które przydają się przed wejściem:

• Kaplica jest oszalowana i ma wieżę z neogotyckimi ozdobami.
• W latach 30. XX wieku miejscowy cieśla wykonał fisharmonię o 21 głosach i trzech manuałach, z imitacją piszczałek i napisem z datą 15.12.1932.
• Stacje drogi krzyżowej, malowane na szkle, wiszą na drzewach od mostu do Płazówki.
• Co roku w rekolekcje wielkopostne parafia idzie tą drogą krzyżową na Płazówkę.
• W 2016 roku kaplica miała niedawno wymieniony gont i nowy płot żerdziowy.

Dokładniej o fundacji i dziejach budynku piszę w tekście historia kaplicy św. Anny na Płazówce. Kaplica należy do parafii Matki Bożej Szkaplerznej w Witowie, prowadzonej przez salezjanów.

Odpust św. Anny i góralska oprawa

Odpust na Płazówce ma góralską oprawę, a po nim odbywa się Witowiańsko Watra, organizowana w ostatnią niedzielę lipca od 2001 roku (pl.wikipedia, hasło Witów). Mnie w tym miejscu najbardziej porusza połączenie: patronka rodzin, drewniana kaplica, muzyka góralska i grań Tatr Zachodnich za plecami. Niedzielna Msza w kaplicy, według witowparafia.pl (stan 10.2026), jest o 9:30; aktualne godziny sprawdzisz w tekście Msze w kaplicy św. Anny na Płazówce i na oficjalnej stronie parafii.

Czy św. Annę można wybrać na patronkę bierzmowania?

Tak, kandydatka do bierzmowania może wybrać św. Annę na patronkę. W Polsce przyjął się zwyczaj przyjmowania przy bierzmowaniu imienia świętego, który ma być wzorem i orędownikiem. Katechizm wiąże imię chrześcijańskie z postacią świętego jako wzoru życia (KKK 2156). Szczegóły przygotowania ustala parafia kandydata.

Jak wybiera się patrona bierzmowania?

Wybór patrona to element przygotowania, a nie formalność. W praktyce polskich parafii wygląda to zwykle tak:

1. Kandydat poznaje życiorysy kilku świętych, często w ramach spotkań przygotowawczych.
2. Wybiera postać, która jest mu bliska ze względu na historię życia lub cechy.
3. Zgłasza imię katechecie lub w kancelarii według zasad przyjętych w swojej parafii.
4. W czasie obrzędu biskup zwraca się do bierzmowanego wybranym imieniem.

Dla kogo św. Anna będzie dobrą patronką?

Św. Anna to dobry wybór dla dziewczyny, która ceni rodzinę, więź z babcią i dziadkiem albo cierpliwość w czekaniu na coś ważnego. Jej postać łączy pokolenia, tak jak przedstawienie Anny Samotrzeciej.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego św. Annę nazywa się babcią Jezusa?

Według tradycji Anna jest matką Maryi, więc w ludzkim sensie babcią Jezusa. Ewangelie nie podają jej imienia, ale tradycja oparta na Protoewangelii Jakuba przyjęła się powszechnie. Stąd opinia opiekunki babć i rodzin.

Czy kult św. Anny jest zatwierdzony przez Kościół?

Tak. Wspomnienie św. Joachima i Anny należy do ogólnego kalendarza Kościoła i ma rangę wspomnienia obowiązkowego. Kult świętych opiera się na nauce o komunii świętych (KKK 957) i ich wstawiennictwie (KKK 956), a szczegółowe zwyczaje są wyrazem pobożności ludowej.

Czy Anna, matka Maryi, i prorokini Anna to ta sama osoba?

Nie. Prorokini Anna z Łk 2,36-38 była wdową, która spotkała Dzieciątko Jezus w świątyni jerozolimskiej. Matka Maryi to inna postać, znana z tradycji pozabiblijnej. Łączy je tylko imię i bliskość do historii narodzin Jezusa.

Czym Protoewangelia Jakuba różni się od Listu św. Jakuba?

List św. Jakuba należy do kanonu Nowego Testamentu i jest częścią Biblii. Protoewangelia Jakuba to apokryf z II wieku, spoza kanonu, który opowiada o dzieciństwie Maryi i podaje imiona jej rodziców.

Czy do św. Anny mogą modlić się mężczyźni?

Tak, wstawiennictwa każdego świętego może prosić każdy wierny. Tradycyjne patronaty, na przykład matek czy babć, pokazują, z czym ludzie najczęściej przychodzą do Anny, ale niczego nie ograniczają.

Źródła i literatura

1. Katechizm Kościoła Katolickiego, pkt 120, 956, 957, 1499, 1674-1676, 2156, 2683, wyd. pol. Pallottinum, Poznań 1994.
2. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Poznań 2000: 1 Sm 1-2; Łk 2,36-38; Jk 5,14-15.
3. Apokryfy Nowego Testamentu, t. I: Ewangelie apokryficzne, red. ks. Marek Starowieyski, Wydawnictwo WAM, Kraków 2003 (Protoewangelia Jakuba).
4. Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, nr 50, 1964; Konstytucja o liturgii świętej Sacrosanctum Concilium, nr 111, 1963 (vatican.va, dokumenty Soboru Watykańskiego II).
5. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1186, 1983.
6. Mszał Rzymski dla diecezji polskich, wyd. II, Pallottinum, Poznań 1986: 26 lipca, wspomnienie św. Joachima i Anny.
7. Parafia Matki Bożej Szkaplerznej w Witowie, Odpusty 2027, stan na październik 2026.
8. Parafia Matki Bożej Szkaplerznej w Witowie, strona oficjalna (godziny Mszy), stan na październik 2026.
9. Witów (powiat tatrzański), Wikipedia, dostęp październik 2026.
10. Dawna strona parafii w Witowie, podstrona o kaplicy na Płazówce, archiwum Wayback Machine, wrzesień 2016.