Szkaplerz karmelitański - co to jest i jak go przyjąć

Spisała: Zofia Chowaniec · poprawiono 3.11.2026

W artykule

Co to jest szkaplerz maryjny?

Szkaplerz karmelitański to dwa małe kawałki brązowego sukna połączone tasiemkami. Jeden nosi się na piersi, drugi na plecach, jako znak zawierzenia Maryi i więzi z rodziną Karmelu. Kościół zalicza go do sakramentaliów (KKK 1667-1670). Przyjmuje się go raz w życiu, w obrzędzie błogosławieństwa i nałożenia, który zwykle sprawuje kapłan. Później sukno można zastąpić pobłogosławionym medalikiem szkaplerznym.

Od kilkunastu lat opisuję drewniane kościoły Podhala. Szkaplerz wraca w moich notatkach częściej niż inne tematy, bo kościół w Witowie, u wylotu Doliny Chochołowskiej, nosi wezwanie Matki Bożej Szkaplerznej. Ten tekst powstał z lektury Katechizmu, dokumentów papieskich i tekstu obrzędu. Pilnowałam w nim jednego: żeby nie pomylić nauki Kościoła ze zwyczajem.

Szkaplerz jako sakramentalium: znak, nie amulet

Sakramentalium to święty znak ustanowiony przez Kościół. Przygotowuje on człowieka do przyjęcia łaski i uświęca codzienne życie, ale nie działa sam z siebie. Definicję podaje Sobór Watykański II (konstytucja Sacrosanctum Concilium, nr 60, 1963), powtarza ją Katechizm (KKK 1667), a Kodeks Prawa Kanonicznego ujmuje w kan. 1166.

Sakramentalia to święte znaki, które na wzór sakramentów oznaczają skutki, przede wszystkim duchowe, otrzymywane dzięki modlitwie Kościoła. Nie udzielają łaski w taki sposób jak sakramenty, lecz przygotowują do jej przyjęcia (parafraza za: Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1667 i 1670, wyd. polskie Pallottinum, 1994).

Z tej definicji wynikają trzy proste wnioski:

• Znaczenie szkaplerza zależy od wiary i życia osoby, która go nosi. Samo sukno nie ma żadnej mocy.
• Katechizm nazywa zabobonem przypisywanie skuteczności znakom sakramentalnym z pominięciem wewnętrznej postawy (KKK 2111).
• Szkaplerz nie jest sakramentem. Nie zastępuje spowiedzi, Eucharystii ani modlitwy.
• Pius XII w liście z 1950 r. określił szkaplerz jako znak zawierzenia Maryi i zobowiązanie do życia po chrześcijańsku.
• Nauka Kościoła (sakramentalium) to co innego niż pobożność ludowa (zwyczaje noszenia, modlitwy) i zwyczaj lokalny (na przykład nakładanie szkaplerza w okresie Pierwszej Komunii).

Skąd pochodzi słowo szkaplerz?

Słowo „szkaplerz” pochodzi od łacińskiego scapulae, czyli łopatki, barki. Pierwotnie szkaplerzem nazywano część habitu zakonnego, czyli długi pas materiału z otworem na głowę, który opadał z ramion na pierś i plecy. Mały szkaplerz świeckich to pomniejszona forma tego stroju. Dlatego mówi się, że osoba nosząca szkaplerz w pewien sposób „przywdziewa habit” Karmelu.

Czym różni się szkaplerz maryjny od karmelitańskiego?

Szkaplerz maryjny to nazwa ogólna, a szkaplerz karmelitański to najbardziej znany jej przykład. „Maryjny” znaczy tyle, że szkaplerz łączy się z jednym z tytułów Matki Bożej. Brązowy szkaplerz Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel jest najbardziej rozpowszechniony. Dlatego w potocznej mowie „szkaplerz” oznacza zwykle właśnie jego.

Skąd się wziął szkaplerz karmelitański?

Szkaplerz karmelitański wywodzi się z tradycji zakonu karmelitów. Przekaz zakonny łączy jego początek z wizją św. Szymona Stocka, którą datuje na 1251 r. To data tradycji, a nie udokumentowany fakt historyczny. Kościół potwierdził ten znak później, między innymi w liście Piusa XII z 1950 r. i w orędziu Jana Pawła II z 2001 r.

Korzenie zakonu sięgają pustelników żyjących na Górze Karmel w Ziemi Świętej. Patronem tego miejsca jest prorok Eliasz, a jego spór z prorokami Baala opisuje Pierwsza Księga Królewska (1 Krl 18). Z tego miejsca pochodzi też tytuł maryjny, o którym piszę osobno w tekście Matka Boża z Góry Karmel.

Kim był św. Szymon Stock i co mówi tradycja z 1251 roku?

Św. Szymon Stock był angielskim karmelitą z XIII wieku i przełożonym zakonu w czasie, gdy karmelici przenosili się z Ziemi Świętej do Europy. Nie należy go mylić ze św. Szymonem Apostołem. Według tradycji zakonnej w 1251 r. Maryja ukazała mu się ze szkaplerzem w ręku i obiecała opiekę tym, którzy go noszą.

• Wizja św. Szymona Stocka to objawienie prywatne. Nie należy do depozytu wiary (KKK 67).
• Rok 1251 pochodzi z przekazu zakonnego. Historycy dyskutują o źródłach tej opowieści.
• Wspomnienie Matki Bożej z Góry Karmel Kościół obchodzi 16 lipca.
• Szkaplerz szerzą dziś dwie gałęzie Karmelu: Zakon Braci Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel oraz Zakon Karmelitów Bosych.

Pius XII, Jan Paweł II i szkaplerz w XX wieku

W 1950 r. przypadało 700-lecie tradycji szkaplerznej. Pius XII wydał wtedy list apostolski Neminem profecto latet. Przypomniał w nim, że szkaplerz jest znakiem zawierzenia Maryi, a nie przepustką zwalniającą z życia według Ewangelii. Pół wieku później, 25 marca 2001 r., Jan Paweł II skierował orędzie do zakonów karmelitańskich na 750-lecie szkaplerza. Wspomniał w nim, że sam od dawna nosi szkaplerz karmelitański. W tym samym roku Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów wydała Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, które omawia szkaplerz wśród form pobożności maryjnej.

„I od tej godziny uczeń wziął Ją do siebie” (J 19,27, Biblia Tysiąclecia). Tradycja karmelitańska czyta ten werset jako biblijne tło zawierzenia Maryi, którego znakiem jest szkaplerz.

Jak wygląda szkaplerz karmelitański?

Szkaplerz karmelitański składa się z dwóch prostokątnych kawałków brązowego sukna połączonych dwiema tasiemkami. Jeden kawałek leży na piersi, drugi na plecach. Wizerunki Matki Bożej czy Serca Jezusa naszyte na sukno to zwyczaj, a nie warunek. Od 1910 r., na mocy dekretu Świętego Oficjum wydanego za pontyfikatu Piusa X, sukno może zastąpić medalik szkaplerzny.

Podstawowe pytania dla osób, które pierwszy raz trzymają szkaplerz w ręku, omawiam w tekście co to jest szkaplerz i jak wygląda. Tutaj zostaję przy szczegółach.

Szkaplerz złoty, srebrny i medalik zamiast sukna

„Szkaplerz złoty” albo „szkaplerz srebrny” to w praktyce medalik szkaplerzny z kruszcu, noszony na szyi. Na jednej stronie ma wizerunek Najświętszego Serca Pana Jezusa, na drugiej Matki Bożej. Materiał nie zmienia znaczenia znaku: złoty medalik nie jest „ważniejszy” od sukiennego szkaplerza.

Forma	Wygląd	Kiedy się jej używa	Uwagi
Szkaplerz z sukna	Dwa brązowe prostokąty na tasiemkach	Przy obrzędzie nałożenia i na co dzień	Forma podstawowa, nakładana w obrzędzie
Medalik szkaplerzny	Serce Jezusa i Matka Boża	Po przyjęciu szkaplerza z sukna	Dopuszczony dekretem z 1910 r.; zwyczajowo się go błogosławi
Szkaplerz złoty lub srebrny	Medalik z kruszcu na łańcuszku	Jako trwalsza forma medalika	Ma to samo znaczenie co medalik z innego metalu
Szkaplerz z wizerunkami	Sukno z naszytymi obrazkami	Wybór osobisty	Obrazki są zwyczajem, nie warunkiem

Gdzie kupić szkaplerz i na co zwrócić uwagę?

Szkaplerz kupuje się zwykle w sklepie z dewocjonaliami, przy klasztorze karmelitańskim albo w kiosku przy sanktuarium. Przy zakupie warto sprawdzić kilka rzeczy:

1. Kolor sukna. Szkaplerz karmelitański jest brązowy. Czerwony to szkaplerz Męki Pańskiej, czyli zupełnie inny znak.
2. Materiał. Tradycyjnie jest to tkanina (sukno, wełna), a nie plastik ani zalaminowany obrazek.
3. Długość tasiemek. Powinny być na tyle długie, żeby jeden kawałek leżał na piersi, a drugi na plecach.
4. Pierwsze przyjęcie. Zakup nie wystarcza, bo za pierwszym razem potrzebny jest obrzęd nałożenia.
5. Wymiana. Zużyty szkaplerz zastępuje się nowym, bez powtarzania obrzędu. Nowy można pobłogosławić.
6. Zużyte sukno. Zwyczajowo poświęcone przedmioty pali się albo zakopuje, zamiast wyrzucać je do śmieci.

Jak przyjąć szkaplerz karmelitański?

Szkaplerz przyjmuje się raz w życiu, w obrzędzie błogosławieństwa i nałożenia. Jego wydanie zatwierdziła Stolica Apostolska, a polski tekst nosi tytuł „Obrzęd błogosławieństwa i nałożenia szkaplerza Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel”. Obrzęd składa się z czterech części: słowa Bożego, modlitw, błogosławieństwa szkaplerza i jego nałożenia. Termin ustala się w kościele karmelitańskim albo w kancelarii własnej parafii.

Szczegółowe omówienie znajdziesz w tekście jak przyjąć szkaplerz i kto może go nałożyć. Poniżej zebrałam najważniejsze zasady.

Kto może nałożyć szkaplerz i gdzie to zrobić?

Szkaplerz nakłada zwykle kapłan lub diakon. Kto i w jakich sytuacjach może jeszcze to zrobić, określają przepisy samego obrzędu. Najprościej przyjąć szkaplerz w kościołach prowadzonych przez karmelitów albo karmelitów bosych, które zwykle mają w tym doświadczenie. W wielu parafiach diecezjalnych też można to zrobić, choć praktyka zależy od duszpasterza.

• Klasztory karmelitańskie. Tu szkaplerz nakłada się najczęściej, także indywidualnie.
• Własna parafia. Termin i zasady trzeba ustalić w kancelarii. Ofiara przy obrzędzie jest dobrowolna.
• Uroczystość 16 lipca. W wielu kościołach nakłada się wtedy szkaplerz kilku czy kilkunastu osobom naraz.
• Dzieci. W Polsce często przyjmują szkaplerz w okresie Pierwszej Komunii, po wyjaśnieniu im sensu znaku przez rodziców.
• Serwis parafiawitow.pl nie przyjmuje zgłoszeń. To niezależny przewodnik, a nie strona parafii.

Przebieg obrzędu nałożenia szkaplerza

Obrzęd jest krótki i zwykle trwa kilka-kilkanaście minut. Można go sprawować w czasie Mszy albo poza nią. Typowa kolejność wygląda tak:

1. Pozdrowienie i krótkie wprowadzenie, które wyjaśnia sens szkaplerza.
2. Liturgia słowa, czyli czytanie z Pisma Świętego i krótkie pouczenie.
3. Modlitwy wstawiennicze za osoby przyjmujące szkaplerz.
4. Modlitwa błogosławieństwa nad szkaplerzami.
5. Nałożenie szkaplerza każdej osobie ze słowami przyjęcia do rodziny Karmelu.
6. Modlitwa zawierzenia Maryi i błogosławieństwo końcowe.

Kiedy najłatwiej przyjąć szkaplerz?

Najłatwiej przyjąć szkaplerz 16 lipca, we wspomnienie Matki Bożej z Góry Karmel, albo w dniach odpustów w kościołach pod tym wezwaniem. Wtedy obrzęd jest najczęściej zaplanowany z góry. Poza tym terminem wystarczy umówić się z duszpasterzem. Przed obrzędem dobrze jest porozmawiać o tym, co ten znak oznacza, zwłaszcza gdy szkaplerz przyjmuje dziecko.

Jakie obowiązki wiążą się z noszeniem szkaplerza karmelitańskiego?

Noszenie szkaplerza karmelitańskiego wiąże się z trzema zobowiązaniami: noszeniem znaku (sukna albo medalika), życiem zgodnym z Ewangelią na wzór Maryi i codzienną modlitwą. Pius XII w liście z 1950 r. mocno podkreślał drugi punkt. Szkaplerz to zobowiązanie do życia chrześcijańskiego, a nie sam przedmiot. Nie ma jednej obowiązkowej formuły modlitwy dla wszystkich.

• Stałe noszenie szkaplerza z sukna albo pobłogosławionego medalika szkaplerznego.
• Naśladowanie Maryi w słuchaniu słowa Bożego i w codziennych wyborach.
• Codzienna modlitwa w formie, którą wskazują karmelici albo którą osoba wybierze w porozumieniu z duszpasterzem.
• Udział w sakramentach. Szkaplerz ich nie zastępuje, tylko do nich prowadzi.
• Dawne bractwa szkaplerzne miały własne statuty i zwyczaje. To co innego niż zobowiązania wynikające z samego obrzędu.

Osoby, które chcą związać się z Karmelem mocniej, mogą zainteresować się wspólnotą opisaną w tekście Bractwo Szkaplerzne.

Czy szkaplerz można zdejmować na noc?

Tak. Zdjęcie szkaplerza na noc, do kąpieli, na basen czy na badanie lekarskie nie jest grzechem. Przyjęło się nosić go stale, ale chwilowe zdjęcie nie przekreśla przyjęcia szkaplerza i nie wymaga ponownego obrzędu. Kto nie chce zdejmować sukna, a musi, może przejść na medalik szkaplerzny.

Modlitwa osób noszących szkaplerz

Karmelici zachęcają do codziennej modlitwy maryjnej, ale nie wyznaczają jednej formuły obowiązującej wszystkich. Najczęściej wybiera się:

• „Pod Twoją obronę”, najstarszą znaną modlitwę do Matki Bożej.
• „Zdrowaś Maryjo”, odmawiane rano i wieczorem.
• Różaniec albo jedną jego dziesiątkę.
• „Anioł Pański” w południe.
• Liturgię godzin, zwłaszcza u osób związanych z bractwem.

Czy noszenie szkaplerza zobowiązuje pod grzechem?

Nie. Zaniedbanie noszenia szkaplerza albo zapomnienie o modlitwie nie jest grzechem z samego faktu przyjęcia szkaplerza. To dobrowolne zobowiązanie pobożności. W tym miejscu warto też jasno powiedzieć jedno: szkaplerz nie daje gwarancji łaski niezależnie od wiary i życia osoby, która go nosi.

Jakie są obietnice szkaplerza karmelitańskiego?

Obietnice szkaplerza pochodzą z tradycji karmelitańskiej: z przekazu o wizji św. Szymona Stocka i z tzw. przywileju sobotniego. To treści objawień prywatnych, które według Katechizmu nie należą do depozytu wiary (KKK 67). Pius XII w liście z 1950 r. przedstawiał szkaplerz jako znak opieki Maryi nad tymi, którzy żyją po chrześcijańsku.

Objawienia prywatne nie ulepszają ani nie uzupełniają ostatecznego Objawienia Chrystusa. Mają pomagać w pełniejszym przeżywaniu go w danej epoce (parafraza za: Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 67, 1994).

Obietnica z wizji św. Szymona Stocka

Według przekazu zakonnego Maryja zapowiedziała, że ten, kto umrze, nosząc szkaplerz, nie zazna ognia piekielnego. Tak brzmi treść tradycji, a nie nauka wiary. Kościół rozumie ją w świetle całej Ewangelii: jako znak opieki i wezwanie do nawrócenia, a nie mechanizm działający bez względu na życie człowieka.

• Źródło: tradycja karmelitańska datowana na 1251 r.
• Status: objawienie prywatne (KKK 67).
• Warunek w ujęciu Kościoła: życie według Ewangelii, którego znakiem jest szkaplerz.
• Przestroga: traktowanie szkaplerza jak talizmanu Katechizm nazywa zabobonem (KKK 2111).

Przywilej sobotni: co jest tradycją, a co nauczaniem

Przywilej sobotni to przekaz o szczególnej pomocy Maryi dla duszy noszącego szkaplerz po śmierci, „w pierwszą sobotę”. Wiąże się go z tzw. bullą sabatyńską przypisywaną papieżowi Janowi XXII, której autentyczność historycy kwestionują. W 1613 r., za pontyfikatu Pawła V, Święte Oficjum pozwoliło głosić tę naukę w ostrożnej formie. Mówiła ona, że Maryja wspiera po śmierci swoich wiernych, zwłaszcza w sobotę, dzień Jej poświęcony. Przywilej sobotni nie jest dogmatem.

Inne szkaplerze w Kościele

Szkaplerz karmelitański nie jest jedynym. Kościół zatwierdził kilkanaście szkaplerzy, różniących się kolorem, wezwaniem i zakonem, który je szerzy. Wszystkie są sakramentaliami. Żaden nie jest „mocniejszy” od innych, a różnice dotyczą duchowości, a nie skuteczności. Pełne zestawienie znajdziesz w tekście rodzaje szkaplerzy.

Czym jest szkaplerz Męki Pańskiej?

Szkaplerz Męki Pańskiej to czerwony szkaplerz z wizerunkami związanymi z Męką Chrystusa, nie mający nic wspólnego z Karmelem. Ludzie często mylą go z karmelitańskim przy zakupie, dlatego warto patrzeć na kolor sukna.

Szkaplerz pięciokrotny i szkaplerze zakonów

• Szkaplerz karmelitański, czyli brązowy, Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel.
• Szkaplerz Męki Pańskiej, czyli czerwony.
• Szkaplerz Siedmiu Boleści Najświętszej Maryi Panny, czyli czarny, związany z serwitami.
• Szkaplerz Niepokalanego Poczęcia, czyli niebieski.
• Szkaplerz Trójcy Przenajświętszej, czyli biały, związany z trynitarzami.
• Szkaplerze św. Michała Archanioła i św. Józefa, popularne w pobożności ludowej.

Połączenie pięciu z nich na wspólnych tasiemkach tradycja nazywa szkaplerzem pięciokrotnym.

Szkaplerz pod Tatrami: drewniany kościół MB Szkaplerznej w Witowie

Kościół Matki Bożej Szkaplerznej w Witowie, w gminie Kościelisko, poświęcono 16 lipca 1912 r., w święto Matki Bożej Szkaplerznej (visitmalopolska.pl). Zbudowano go w latach 1910-1912 według projektu Jana Tarczałowicza z Zakopanego. Jest drewniany, ma konstrukcję zrębową i dach kryty ciemnym gontem. Parafię prowadzą salezjanie. Nie należy mylić tej wsi z Witowem koło Piotrkowa Trybunalskiego.

Kiedy idę w stronę Doliny Chochołowskiej, ten kościół zawsze jest pierwszym punktem drogi. Najbardziej lubię w nim to, że wezwanie nie jest tu przypadkowe. Data poświęcenia i święto patronki to ten sam dzień.

Kiedy poświęcono kościół w Witowie?

16 lipca 1912 r. Według dawnej strony parafii z 2019 r. kościół poświęcił ks. Piotr Krawczyński, dziekan nowotarski i proboszcz w Ludźmierzu, i wtedy nadano mu tytuł Matki Bożej Szkaplerznej.

• Przed 1910 r., według dawnej strony parafii, mieszkańcy przez dziewięć lat zabiegali o zgodę na budowę. Zgodę dał cesarz Franciszek Józef.
• Na sosrębie wycięto datę 1911. Pracami ciesielskimi kierował Michał Mrugała z Bystrego.
• Neogotycki ołtarz główny pochodzi z pracowni Ferdynanda Prinotha z St. Ulrich w Tyrolu (visitmalopolska.pl).
• Witraże pochodzą z 1937 r. Wystrój z lat 80. XX w. wykonał Michał Gąsienica-Szostak.

Kto prowadzi parafię w Witowie?

Parafię prowadzą salezjanie (SDB), obecni w Witowie od 10 czerwca 1953 r. Należy ona do archidiecezji krakowskiej i dekanatu Czarny Dunajec. Samodzielną parafią jest od 1985 r. (Wikipedia, diecezja.pl).

Kiedy jest odpust w kościele MB Szkaplerznej w Witowie?

Według strony witowparafia.pl (stan na październik 2026 r.) odpust parafialny w 2027 r. przypada w niedzielę 18 lipca, o godzinie 11:00. Parafia ma też dwa inne odpusty: w kaplicy św. Jana Chrzciciela na Polanie Chochołowskiej (27 czerwca 2027 r.) i w kaplicy św. Anny na Płazówce (25 lipca 2027 r.). Przed przyjazdem sprawdź aktualne terminy na oficjalnej stronie parafii. Tam też zapytasz o możliwość przyjęcia szkaplerza.

Najczęściej zadawane pytania

Jak brzmi modlitwa wieczorna do Matki Bożej Szkaplerznej?

Nie ma jednej obowiązkowej modlitwy wieczornej dla osób noszących szkaplerz. Wiele osób odmawia wieczorem „Pod Twoją obronę”: „Pod Twoją obronę uciekamy się, święta Boża Rodzicielko, naszymi prośbami racz nie gardzić w potrzebach naszych, ale od wszelakich złych przygód racz nas zawsze wybawiać, Panno chwalebna i błogosławiona”. Można też sięgnąć po krótki akt zawierzenia z karmelitańskiego modlitewnika.

Czy szkaplerz może przyjąć dziecko?

Tak. W Polsce szkaplerz często przyjmują dzieci, zwłaszcza w okresie Pierwszej Komunii Świętej. Rodzice powinni wcześniej wyjaśnić dziecku, że to znak zawierzenia Maryi, a nie ozdoba ani amulet. Termin ustala się w parafii albo w klasztorze karmelitańskim.

Czy szkaplerz trzeba przyjmować ponownie po zgubieniu?

Nie. Szkaplerz nakłada się w obrzędzie raz w życiu. Zgubiony albo zużyty zastępuje się nowym, którego nie trzeba ponownie nakładać w obrzędzie. Nowy szkaplerz można pobłogosławić przy okazji wizyty w kościele.

Czy osoba niewierząca może nosić szkaplerz?

Szkaplerz jest znakiem wiary i zawierzenia Maryi, więc ma sens w życiu osoby wierzącej. Noszony jako ozdoba czy pamiątka z podróży traci swoje znaczenie. Kto się waha, może najpierw porozmawiać z duszpasterzem o tym, czym jest sakramentalium.

Czy szkaplerz trzeba nosić pod ubraniem?

Nie ma takiego wymogu. Zwyczajowo nosi się go pod ubraniem, bo to znak osobistego oddania, a nie element stroju na pokaz. Medalik szkaplerzny na szyi też zwykle chowa się pod koszulą.

Czy medalik szkaplerzny trzeba pobłogosławić?

Tak, przyjęło się błogosławić medalik szkaplerzny przed noszeniem go zamiast sukna. Wystarczy poprosić o to kapłana po Mszy albo w zakrystii. Medalik zastępuje sukno dopiero u osoby, która wcześniej przyjęła szkaplerz w obrzędzie.

Źródła i literatura

1. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 67, 1667-1673, 2111, wyd. polskie Pallottinum, Poznań 1994.
2. Sobór Watykański II, Konstytucja o liturgii świętej Sacrosanctum Concilium, nr 60, 1963.
3. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1166-1172, 1983.
4. Pius XII, list apostolski Neminem profecto latet, 1950 (AAS 1950).
5. Jan Paweł II, Orędzie do Zakonów Karmelitańskich na 750-lecie szkaplerza, 25.03.2001, vatican.va.
6. Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, 2001.
7. Obrzęd błogosławieństwa i nałożenia szkaplerza Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel, wydanie zatwierdzone przez Stolicę Apostolską, 1996.
8. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia (1 Krl 18; J 19,27).
9. visitmalopolska.pl, Kościół Matki Boskiej Szkaplerznej w Witowie, 2026.
10. witowparafia.pl, Odpusty 2027, stan na październik 2026.
11. Archidiecezja Krakowska, Witów, parafia MB Szkaplerznej.
12. Wikipedia, Parafia Matki Bożej Szkaplerznej w Witowie.