W artykule
Szkaplerz św. Michała i św. Józefa: najkrótsza odpowiedź
Szkaplerz św. Michała Archanioła i szkaplerz św. Józefa to mniej znane sakramentalia. Wyrażają cześć dla Archanioła, o którym mówi Księga Daniela (Dn 10,13; Dn 12,1), oraz dla Opiekuna Kościoła, ogłoszonego patronem Kościoła powszechnego w 1870 r. Przyjmuje się je z rąk kapłana w obrzędzie błogosławieństwa. Nie działają jak amulet, a Kościół nie nakłada na nikogo obowiązku ich noszenia (KKK 1667-1670).
Piszę o tym z Witowa. Tutejszy drewniany kościół nosi wezwanie Matki Bożej Szkaplerznej, a poświęcono go 16 lipca 1912 r., w jej święto. Ludzie, którzy pytają w Witowie o szkaplerz karmelitański, często dopytują też o te drugie, rzadziej spotykane szkaplerze. Zebrałam więc, co na ich temat mówią źródła kościelne, a czego nie mówią:
- Status - oba szkaplerze są sakramentaliami w rozumieniu kan. 1166 Kodeksu Prawa Kanonicznego, a nie sakramentami.
- Patron - jeden szkaplerz łączy się ze św. Michałem Archaniołem, którego imię znaczy „Któż jak Bóg”, a drugi ze św. Józefem, Oblubieńcem Maryi.
- Przyjęcie - kapłan błogosławi szkaplerz i go nakłada. Sam zakup w sklepie z dewocjonaliami tego nie zastępuje.
- Obietnice - w ulotkach pochodzą one z tradycji bractw, a nie z nauki wiary. Katechizm przestrzega przed magicznym traktowaniem znaków (KKK 2111).
- Łączenie - nic nie zabrania nosić kilku szkaplerzy naraz, także razem z karmelitańskim.
Czym jest szkaplerz św. Michała Archanioła?
Szkaplerz św. Michała Archanioła to sakramentalium. Ma postać dwóch kawałków sukna połączonych tasiemkami, a jego treścią jest cześć dla Archanioła i prośba o jego opiekę w walce duchowej. W Polsce znają go nieliczni, dużo mniej osób niż szkaplerz karmelitański. Opiera się na tekstach biblijnych o Michale (Dn 10,13; Dn 12,1; Jud 9; Ap 12,7-9). Przyjmuje się go w obrzędzie, który odprawia kapłan.
Gdzie Biblia wspomina św. Michała?
Według Biblii Tysiąclecia imię Michała pada w czterech miejscach. Dwa są w Księdze Daniela, jedno w Liście św. Judy i jedno w Apokalipsie. Każde z nich pokazuje go od innej strony:
- Dn 10,13 - Michał to „jeden z pierwszych książąt”, który przychodzi z pomocą posłańcowi Bożemu.
- Dn 12,1 - Michał to wielki książę i opiekun ludu Bożego w czasie ucisku. Na tym wersecie opiera się tradycja nazywająca go obrońcą.
- Jud 9 - Michał Archanioł spiera się z diabłem o ciało Mojżesza, ale nie rzuca przekleństwa, tylko mówi: „Niech cię Pan skarci”.
- Ap 12,7-9 - Michał i jego aniołowie walczą ze Smokiem, a Smok zostaje strącony. Stąd w ikonografii Michał w zbroi, depczący smoka.
Tylko te teksty dają podstawę biblijną. Cała reszta, czyli objawienia, legendy z Monte Gargano i obietnice, należy do pobożności ludowej.
Pochodzenie i zatwierdzenie szkaplerza św. Michała
Tradycja łączy ten szkaplerz z rzymskim bractwem ku czci Archanioła i z zatwierdzeniem przez Stolicę Apostolską w XIX wieku. W ogólnodostępnych dokumentach Kościoła powszechnego nie znalazłam jednak tekstu, który podawałby datę i papieża na tyle pewnie, żebym mogła je tu przytoczyć. Dlatego zamiast roku daję trzy wskazówki, gdzie szukać:
- w statucie bractwa albo stowarzyszenia, które dziś szerzy ten szkaplerz;
- w dawnych zbiorach odpustów i podręcznikach liturgiki, gdzie opisywano szkaplerze zatwierdzone przez Stolicę Apostolską;
- u duszpasterza w kościele pod wezwaniem św. Michała, bo tam najczęściej zachowuje się miejscowa tradycja.
Jak wygląda szkaplerz św. Michała?
Tak jak inne małe szkaplerze składa się z dwóch prostokątnych płatków sukna na tasiemkach. Nosi się go na ramionach, z jednym płatkiem na piersi i drugim na plecach. Zwykle jest na nim wizerunek Archanioła walczącego ze smokiem. Kolorów nie podaję, bo w sklepach widuję różne zestawienia, a nie mam źródła, które by je ustalało. Wzór wskaże bractwo albo kapłan, który szkaplerz nakłada.
Obowiązki i obietnice szkaplerza św. Michała: co mówią źródła
Szukałam w Katechizmie, w Kodeksie i w polskim wydaniu „Obrzędów błogosławieństw”. Żaden z tych dokumentów nie wymienia obowiązków ani obietnic dla tego szkaplerza. Kiedy przeglądam opisy w internetowych sklepach z dewocjonaliami, rzadko widzę przy obietnicach jakiekolwiek źródło. Zanim komuś zaufasz, możesz zadać sobie kilka pytań:
- Czy tekst podaje nazwę bractwa i jego statut, czy tylko ogólnik w rodzaju „Kościół obiecuje”?
- Czy obietnica brzmi jak gwarancja skutku? Katechizm nazywa takie podejście zabobonem (KKK 2111).
- Czy opis odróżnia praktykę pobożną, na przykład codzienną modlitwę do Archanioła, od nauki wiary?
- Czy da się sprawdzić podany dokument, na przykład po roku i tytule?
Najuczciwiej można to ująć tak: przyjęcie szkaplerza św. Michała zwyczajowo wiąże się z modlitwą do Archanioła, a szczegóły ustalają bractwa, nie Katechizm.
Jaka jest moc modlitwy do św. Michała Archanioła?
Według nauki Kościoła siła modlitwy do św. Michała Archanioła nie leży w samych słowach. Pochodzi od Boga, do którego prowadzi wstawiennictwo aniołów i świętych (KKK 2683). Katechizm uczy, że aniołowie istnieją i służą Bogu oraz ludziom (KKK 328-336). Kiedy prosimy Michała o pomoc, prosimy więc sługę Boga, a nie siłę działającą niezależnie od Niego.
Co Katechizm mówi o aniołach?
Katechizm poświęca aniołom dziewięć punktów, od 328 do 336, i zaczyna od zdania, które nie zostawia wątpliwości:
"Istnienie duchowych, niecielesnych istot, które Pismo święte zazwyczaj nazywa aniołami, jest prawdą wiary." - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 328, 1994
Dalsze punkty rozwijają tę myśl:
- KKK 329 - słowo „anioł” nazywa urząd, a nie naturę. Anioł to posłaniec.
- KKK 330 - aniołowie są stworzeniami osobowymi i nieśmiertelnymi, mają rozum i wolę.
- KKK 332 - aniołowie są obecni w historii zbawienia od początku stworzenia.
- KKK 335 - liturgia Kościoła wspomina niektórych aniołów, w tym Michała, Gabriela i Rafała.
- KKK 336 - od początku aż do śmierci życie człowieka otacza opieka i wstawiennictwo aniołów.
Modlitwa Leona XIII i zachęta Jana Pawła II
Modlitwę „Święty Michale Archaniele, wspomagaj nas w walce” Leon XIII dołączył w 1886 r. do modlitw odmawianych po Mszy cichej. Ponad sto lat później, w rozważaniu przed modlitwą Regina Caeli 24 kwietnia 1994 r., Jan Paweł II przypomniał ją wiernym i zachęcił, żeby o niej nie zapominali w walce duchowej. W polskich parafiach najczęściej odmawia się taki tekst:
"Święty Michale Archaniele, wspomagaj nas w walce, a przeciw niegodziwości i zasadzkom złego ducha bądź naszą obroną. Niechaj go Bóg pogromić raczy, pokornie o to prosimy, a Ty, Wodzu niebieskich zastępów, szatana i inne duchy złe, które na zgubę dusz krążą po tym świecie, mocą Bożą strąć do piekła. Amen." - Leon XIII, modlitwa do św. Michała Archanioła, 1886 (polski tekst w powszechnym użyciu)
Ani ta modlitwa, ani szkaplerz nie działają automatycznie, bez wiary osoby, która się modli. Kościół mówi o zaufaniu, a nie o mechanizmie. Więcej o tym, co mówi Kościół o modlitwach szkaplerznych, piszę w osobnym tekście.
Czy modlitwę do św. Michała odmawia się po Mszy?
Nie ma takiego obowiązku. Modlitwy leoniańskie po Mszy cichej przestały obowiązywać w latach 60. XX wieku, w czasie reformy liturgicznej. Dziś zależy to od zwyczaju miejsca:
- niektóre parafie odmawiają ją po Mszy z własnego wyboru;
- wiele wspólnot modlitewnych dodaje ją na koniec różańca albo koronki;
- w Mszach według mszału z 1962 r. modlitwy leoniańskie nadal się pojawiają;
- każdy wierny może ją odmawiać prywatnie, rano albo wieczorem.
Kiedy jest święto świętego Michała Archanioła?
Święto św. Michała Archanioła przypada 29 września. Od reformy kalendarza liturgicznego po Soborze Watykańskim II Kościół obchodzi tego dnia jedno święto trzech archaniołów: Michała, Gabriela i Rafała. Tak podaje Mszał Rzymski dla diecezji polskich. Nie należy go mylić ze wspomnieniem Świętych Aniołów Stróżów, które wypada 2 października.
Dlaczego Michał, Gabriel i Rafał mają jeden dzień?
Stało się tak w reformie kalendarza ogłoszonej w 1969 r. Wcześniej Gabriel i Rafał mieli osobne dni w marcu i w październiku. Każdy z trzech archaniołów ma w Biblii swoją rolę:
- Michał - obrońca ludu Bożego w walce ze złem (Dn 12,1; Ap 12,7).
- Gabriel - posłaniec, który zapowiada narodziny Jana Chrzciciela i Jezusa (Łk 1,19.26).
- Rafał - towarzysz Tobiasza w podróży i uzdrowiciel Tobiasza starszego w Księdze Tobiasza (Tb 12,15).
- Wspólny dzień - wszyscy trzej są aniołami, których Pismo Święte wymienia z imienia.
Czym różni się święto archaniołów od wspomnienia Aniołów Stróżów?
Wspomnienie Aniołów Stróżów obchodzi się 2 października, cztery dni po święcie archaniołów. Ma też niższą rangę: jest wspomnieniem obowiązkowym, a 29 września to święto. Treść też jest inna. 29 września czcimy trzech archaniołów znanych z imienia. 2 października dziękujemy za opiekę anioła nad każdym człowiekiem, o której mówi KKK 336. Dzień 29 września jest też dniem imienin Michała, Gabriela i Rafała.
Gdzie sprawdzić termin odpustu ku czci św. Michała?
Na stronie konkretnej parafii albo sanktuarium. Parafie pod wezwaniem św. Michała często przenoszą odpust na najbliższą niedzielę, a godziny zmieniają się z roku na rok. Termin można sprawdzić tak:
- Wejdź na oficjalną stronę parafii albo na jej kartę w serwisie swojej diecezji.
- Poszukaj ogłoszeń duszpasterskich z ostatniej niedzieli września.
- Jeśli wybierasz się z daleka, zadzwoń do kancelarii i potwierdź godzinę.
- Pod Tatrami popatrz też na odpusty w okolicznych wsiach, bo każda ma swój własny termin.
Dla porównania: Witów ma trzy odpusty w trzech miejscach. Według witowparafia.pl, stan na październik 2026, w 2027 r. będą to 27 czerwca w kaplicy św. Jana Chrzciciela na Polanie Chochołowskiej, 18 lipca w kościele Matki Bożej Szkaplerznej i 25 lipca w kaplicy św. Anny na Płazówce.
Co to za zakon Michalici?
Michalici to Zgromadzenie Świętego Michała Archanioła (CSMA). Założył je bł. ks. Bronisław Markiewicz (1842-1912), beatyfikowany w 2005 r. Głównym ośrodkiem jest Miejsce Piastowe na Podkarpaciu. Zgromadzenie zajmuje się przede wszystkim wychowaniem ubogiej i opuszczonej młodzieży. Istnieje też gałąź żeńska, czyli siostry michalitki, Zgromadzenie Sióstr św. Michała Archanioła.
Bł. Bronisław Markiewicz i Miejsce Piastowe
Ks. Bronisław Markiewicz był kapłanem diecezji przemyskiej. W Turynie wstąpił do salezjanów i poznał św. Jana Bosko, a potem wrócił do Galicji, żeby zająć się sierotami i biednymi chłopcami. Z Witowa ten wątek wydaje mi się bliski, bo tutejszą parafię też prowadzą salezjanie. Z jego życiorysu warto zapamiętać kilka faktów:
- Lata życia - ks. Markiewicz żył w latach 1842-1912 i zmarł w Miejscu Piastowym.
- Szkoła Bosko - jego wychowanie opierało się na salezjańskim systemie prewencyjnym, do którego dołożył pracę i trzeźwość.
- Hasło - zgromadzenie przyjęło za dewizę słowa „Któż jak Bóg”, czyli znaczenie imienia Michał.
- Beatyfikacja - w 2005 r., w pontyfikacie Benedykta XVI.
- Grób - jest w Miejscu Piastowym, dokąd przyjeżdżają pielgrzymi.
Czy michalici propagują szkaplerz św. Michała?
Nie wiem tego na pewno i nie będę zgadywać. Nie znalazłam źródła, które łączyłoby zgromadzenie z tym konkretnym szkaplerzem. Pewne jest natomiast, że michalici szerzą w Polsce kult św. Michała Archanioła: prowadzą duszpasterstwo, organizują pielgrzymki i wydają publikacje. Jeśli chcesz zapytać o szkaplerz, najlepiej napisz bezpośrednio do zgromadzenia przez jego oficjalną stronę.
Czym jest szkaplerz św. Józefa?
Szkaplerz św. Józefa to sakramentalium, w którym wierny oddaje cześć Oblubieńcowi Maryi i Opiekunowi Kościoła powszechnego. Pobożność ta wyrasta z tekstów Ewangelii o Józefie (Mt 1,18-25; Mt 2,13-15). Rozwinęła się szczególnie po 1870 r., kiedy Pius IX ogłosił św. Józefa patronem Kościoła. Tradycja łączy zatwierdzenie tego szkaplerza z końcem XIX wieku.
Dlaczego św. Józef jest patronem Kościoła?
Od 8 grudnia 1870 r., kiedy Pius IX ogłosił go patronem Kościoła powszechnego. Uzasadnienie wynika z Ewangelii: Józef opiekował się Świętą Rodziną, a Kościół widzi w tej rodzinie swój zaczątek. Ewangelia według św. Mateusza mówi o nim tak:
- Mt 1,19 - Józef jest „mężem sprawiedliwym”, który nie chce zniesławić Maryi.
- Mt 1,20-24 - we śnie przyjmuje słowa anioła i bierze Maryję do siebie.
- Mt 1,25 - nadaje Dziecku imię Jezus.
- Mt 2,13-15 - ucieka z Rodziną do Egiptu i ratuje Dziecko przed Herodem.
Przy tym imieniu trzeba uważać na pomyłkę. Szkaplerz łączy się ze św. Józefem z Nazaretu, a nie ze św. Józefem z Kupertynu czy św. Józefem Kalasancjuszem.
Św. Józef w nauczaniu papieży: Quamquam pluries i Patris corde
Dwa dokumenty papieskie wyznaczają kierunek czci św. Józefa. Dzieli je ponad 130 lat:
- Quamquam pluries - encyklika Leona XIII z 15 sierpnia 1889 r. Papież pokazuje w niej Józefa jako opiekuna Kościoła i zaleca, by w październiku dodawać do różańca modlitwę „Do Ciebie, święty Józefie”.
- Patris corde - list apostolski Franciszka z 8 grudnia 2020 r., napisany na 150-lecie ogłoszenia Józefa patronem Kościoła. Papież opisuje go jako ojca czułego, posłusznego, przyjmującego, z twórczą odwagą, pracującego i pozostającego w cieniu.
- Rok św. Józefa - Franciszek ogłosił go razem z listem i trwał od 8 grudnia 2020 r. do 8 grudnia 2021 r.
Franciszek pisze o Józefie jako o człowieku, który przeszedł niezauważony, a jednak odegrał niezrównaną rolę w historii zbawienia (parafraza). - Franciszek, list apostolski Patris corde, 2020
Szkaplerz św. Józefa i medalik
Medaliki ze św. Józefem są w sprzedaży, ale nie znalazłam źródła, które pozwalałoby nosić taki medalik zamiast sukiennego szkaplerza św. Józefa. Zwykły medalik z wizerunkiem Józefa to osobny przedmiot pobożności. Żeby go poświęcić, wystarczy krótkie błogosławieństwo kapłana. Nie zastępuje on obrzędu przyjęcia szkaplerza. Kto chce mieć medalik zamiast sukna, powinien zapytać o to duszpasterza, który szkaplerz nakłada.
Czym te szkaplerze różnią się od karmelitańskiego?
Najbardziej różnią się historią i zasięgiem. Szkaplerz karmelitański wywodzi się z habitu Zakonu Karmelitańskiego, w Polsce nosi go bardzo wiele osób i ma potwierdzoną przez Stolicę Apostolską możliwość noszenia medalika zamiast sukna (dekret z 1910 r.). Szkaplerze św. Michała i św. Józefa są rzadsze, a dostępnych źródeł jest o nich niewiele. Wszystkie są sakramentaliami (KPK kan. 1166; KKK 1667).
W tabeli zestawiam to, co da się podać ze źródłem. Rubryki, dla których źródła brak, zostawiam opisowe. Wszystkie rodzaje szkaplerzy szerzej opisuję w osobnym przewodniku.
| Szkaplerz | Patron lub tajemnica | Kolor | Rozpowszechnienie w Polsce | Medalik zamiast sukna |
|---|---|---|---|---|
| Karmelitański | Matka Boża z Góry Karmel (16 lipca) | Brązowy, jak habit karmelitów | Najwyższe, nakłada się go w wielu parafiach i sanktuariach | Tak, dekret Świętego Oficjum z 1910 r. |
| Męki Pańskiej | Męka Chrystusa | Czerwony, od czego wzięła się nazwa | Niewielkie | Zapytaj duszpasterza |
| Św. Michała Archanioła | Św. Michał (29 września) | Według wzoru bractwa | Niewielkie | Brak pewnego źródła |
| Św. Józefa | Św. Józef (19 marca, 1 maja) | Według wzoru bractwa | Niewielkie | Brak pewnego źródła |
Najważniejsza rzecz wspólna dla wszystkich: żadnego szkaplerza nie trzeba nosić, żeby być dobrym katolikiem. Kilka szkaplerzy naraz nosić wolno. Dawniej łączono je nawet na wspólnych tasiemkach w tak zwany szkaplerz wielokrotny. Każdy z nich przyjmowano jednak osobno, z osobnym błogosławieństwem.
Który szkaplerz jest najpopularniejszy w Polsce?
Szkaplerz karmelitański, i to z dużą przewagą. Nie mam ogólnopolskiej statystyki, ale wskazuje na to kilka faktów:
- w Polsce działają klasztory karmelitów i karmelitanek bosych, które nakładają szkaplerz od wieków;
- w wielu parafiach szkaplerz nakłada się przy okazji pierwszej Komunii Świętej;
- w Polsce są kościoły pod wezwaniem Matki Bożej Szkaplerznej, jak ten w Witowie, poświęcony 16 lipca 1912 r.;
- to jedyny szkaplerz, przy którym ludzie powszechnie znają możliwość noszenia medalika.
Medalik zamiast sukna: czy dotyczy każdego szkaplerza?
To zależy od szkaplerza. Dekret Świętego Oficjum z 1910 r., wydany za pontyfikatu Piusa X, pozwolił nosić zamiast sukiennego szkaplerza poświęcony medalik. Na jednej stronie medalika ma być Najświętsze Serce Pana Jezusa, a na drugiej Matka Boża. Zakres tego pozwolenia i jego stosowanie do mniej znanych szkaplerzy trzeba uzgodnić z duszpasterzem. Szczegóły dotyczące szkaplerza karmelitańskiego opisuję w tekście o tym, kiedy można nosić medalik zamiast sukiennego szkaplerza. Medalik z samym św. Michałem na pewno tych warunków nie spełnia.
Inne szkaplerze w Kościele: Męki Pańskiej i Serc
Poza czterema szkaplerzami z tabeli w polskich kościołach można spotkać jeszcze kilka innych:
- Szkaplerz Męki Pańskiej, czyli czerwony, który wyraża cześć dla Męki Chrystusa.
- Szkaplerz Najświętszego Serca Pana Jezusa, związany z kultem Serca Jezusowego.
- Szkaplerz Niepokalanego Serca Maryi.
- Szkaplerz Siedmiu Boleści Matki Bożej, związany z tradycją serwitów.
- Szkaplerz Trójcy Przenajświętszej, związany z tradycją trynitarzy.
Osobno opisałam szkaplerze Serca Jezusowego i Niepokalanego Serca Maryi.
Jak przyjąć szkaplerz św. Michała lub św. Józefa?
Szkaplerz św. Michała albo św. Józefa przyjmuje się w czterech krokach: rozmowa z duszpasterzem, przygotowanie szkaplerza, obrzęd błogosławieństwa i nałożenia, a potem codzienna modlitwa. Obrzęd odprawia kapłan według „Obrzędów błogosławieństw dostosowanych do zwyczajów diecezji polskich” albo według zwyczaju bractwa. O termin pytaj w kancelarii swojej parafii. Ofiara jest dobrowolna.
- Rozmowa - zapytaj w kancelarii swojej parafii albo w kościele pod wezwaniem św. Michała lub św. Józefa, czy ktoś tam nakłada ten szkaplerz.
- Przygotowanie - kup albo uszyj szkaplerz z sukna, z wizerunkiem patrona, i przynieś go na obrzęd.
- Obrzęd - kapłan błogosławi szkaplerz, wkłada go na ramiona i odmawia modlitwę.
- Codzienność - noś szkaplerz i módl się do patrona. Może to być modlitwa do św. Michała albo „Do Ciebie, święty Józefie”.
- Wymiana - zniszczony szkaplerz zwyczajowo się pali albo zakopuje. Zapytaj duszpasterza, czy nowy wymaga ponownego błogosławieństwa.
Kto może nałożyć szkaplerz św. Michała?
Kapłan, a zgodnie z księgami liturgicznymi w niektórych przypadkach także diakon. Kodeks w kan. 1168 mówi, że szafarzem sakramentaliów jest duchowny, a świeccy mogą udzielać niektórych z nich tylko wtedy, gdy przewidują to księgi liturgiczne. Najpraktyczniej jest zgłosić się:
- do proboszcza albo wikariusza we własnej parafii;
- do kościoła pod wezwaniem św. Michała Archanioła, zwłaszcza w okolicach 29 września;
- do kościoła pod wezwaniem św. Józefa, w okolicach 19 marca albo 1 maja;
- do wspólnoty albo bractwa, które opiekuje się danym szkaplerzem.
Czy szkaplerz ze sklepu trzeba pobłogosławić?
Tak. Szkaplerz kupiony w sklepie z dewocjonaliami nie jest jeszcze sakramentalium, tylko kawałkiem sukna z obrazkiem. Sakramentalium staje się dopiero przez modlitwę Kościoła, czyli przez błogosławieństwo i obrzęd nałożenia (KKK 1667-1668). Najczęściej ludzie się mylą, kiedy:
- zakładają szkaplerz sami, bez obrzędu, bo opis w sklepie sugerował, że wystarczy;
- uważają medalik z wizerunkiem patrona za szkaplerz;
- myślą, że ofiara w kancelarii jest opłatą, podczas gdy jest dobrowolna;
- wierzą ulotce, która obiecuje skutek, a nie podaje źródła.
Najczęściej zadawane pytania
Od czego chroni szkaplerz?
Szkaplerz nie jest amuletem, który sam z siebie chroni przed złem. Katechizm uczy, że sakramentalia nie udzielają łaski tak jak sakramenty, ale przez modlitwę Kościoła przygotowują do jej przyjęcia (KKK 1670). Traktowanie znaków religijnych w oderwaniu od wiary Katechizm nazywa zabobonem (KKK 2111). Szkaplerz jest więc znakiem wiary i zaproszeniem do modlitwy, a nie zabezpieczeniem.
Czy szkaplerz św. Michała można nosić razem z karmelitańskim?
Tak. Nic nie zabrania nosić kilku szkaplerzy naraz, a dawniej łączono je nawet na wspólnych tasiemkach. Każdy z nich trzeba jednak przyjąć osobno, z własnym błogosławieństwem. Wiele osób zostaje przy karmelitańskim, a do św. Michała modli się bez dodatkowego szkaplerza. Jedno i drugie jest w porządku.
Czy medalik św. Michała to to samo co szkaplerz?
Nie. Zwykły medalik z wizerunkiem św. Michała Archanioła jest osobnym przedmiotem pobożności. Można go poświęcić krótkim błogosławieństwem. Szkaplerzem jest dopiero znak przyjęty w obrzędzie nałożenia, a zamiana sukna na medalik wymaga spełnienia określonych warunków.
Czy szkaplerz św. Józefa jest dla ojców rodzin?
Może go przyjąć każdy wierny: mężczyzna, kobieta, młody człowiek albo osoba starsza. Wiele osób wybiera go ze względu na Józefa jako opiekuna rodziny i patrona pracy. Wspomnienie św. Józefa Rzemieślnika obchodzi się 1 maja. Franciszek w Patris corde pisze o Józefie jako ojcu, który pracuje i bierze odpowiedzialność, a takiego wzoru szukają nie tylko ojcowie.
Czy dzieci mogą nosić szkaplerz św. Michała?
Tak, jeśli szkaplerz został pobłogosławiony i nałożony, a rodzice wytłumaczą dziecku, co on oznacza. Przy małych dzieciach trzeba uważać na tasiemki, bo mogą zahaczyć się na placu zabaw albo w nocy. Dlatego wielu rodziców odkłada przyjęcie szkaplerza na czas pierwszej Komunii Świętej.
Czy 29 września to dzień imienin Michała?
Tak. 29 września w kalendarzu liturgicznym przypada święto Świętych Archaniołów Michała, Gabriela i Rafała, więc tego dnia imieniny obchodzą Michałowie, Gabrielowie i Rafałowie. Kalendarze imienin podają też inne dni dla tych imion, związane z innymi świętymi. W Kościele najważniejszy dla Michała pozostaje 29 września.
Zofia Chowaniec - pochodzi z Nowego Targu, od dzieciństwa chodzi po Tatrach Zachodnich i od kilkunastu lat opisuje drewniane kościoły i kaplice Podhala.
Aktualizacja: październik 2026
Źródła i literatura
- Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallottinum, Poznań 1994, nr 328-336 (aniołowie), 1667-1673 (sakramentalia), 2111 (zabobon), 2683 (wstawiennictwo świętych).
- Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum 2000: Dn 10,13; Dn 12,1; Jud 9; Ap 12,7-9; Mt 1,18-25; Mt 2,13-15; Łk 1,19.26; Tb 12,15.
- Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 1166 i 1168 (sakramentalia i ich szafarz).
- Leon XIII, encyklika Quamquam pluries, 1889.
- Franciszek, list apostolski Patris corde, 2020.
- Jan Paweł II, rozważanie przed modlitwą Regina Caeli, 24 kwietnia 1994 r., vatican.va.
- Obrzędy błogosławieństw dostosowane do zwyczajów diecezji polskich, wydanie liturgiczne dla diecezji polskich.
- Mszał Rzymski dla diecezji polskich, kalendarz liturgiczny: 29 września i 2 października.
- Zgromadzenie Świętego Michała Archanioła (michalici), materiały zgromadzenia o bł. Bronisławie Markiewiczu i Miejscu Piastowym.
- Parafia Matki Bożej Szkaplerznej w Witowie, Odpusty 2027, stan na październik 2026.




